Akut Apandisit BT Raporu: Bulgular, Komplikasyonlar ve Örnekler

Apandisit BT raporunun yanıtlaması gerekenler

Akut apandisit şüphesinde BT raporu üç noktayı açıkça yanıtlamalıdır: apandiks görüldü mü, bulgular akut inflamasyonu destekliyor mu ve varsa komplikasyon ya da alternatif tanı nedir? Bu rehber, esas olarak erişkinlerde sağ alt kadran ağrısı için çekilen abdomen-pelvis BT’yi ele alır. Çocuklarda, gebelikte ve farklı klinik senaryolarda görüntüleme yolu yerel ve hasta özelindeki kılavuzlara göre belirlenmelidir.

ACR’nin 2022 Sağ Alt Kadran Ağrısı ölçütleri, apandisitin yanı sıra bağırsak, üriner ve jinekolojik alternatifleri de değerlendirebilen bir inceleme yaklaşımını kapsar. WSES’in 2025 Jerusalem kılavuzu tanı kararının klinik risk değerlendirmesi ve görüntülemeyle birlikte ele alınmasını vurgular. Bu yazı, BT çekilmişse bulguların nasıl açık ve ölçülü raporlanacağına odaklanır; tek başına görüntüleme şablonu klinik tanı koymaz.

Klinik güvenlik notu: Apandiks çapı tek başına tanı koydurmaz. Çapı, duvarı, lümen içeriğini ve çevre bulgularını birlikte değerlendirin. Şüphe devam ederken belirsiz bir görünümü “normal” veya kesin apandisit olarak sunmayın.

Sistematik değerlendirme kontrol listesi

1. Teknik ve kapsam: İntravenöz kontrast kullanımı, tarama alanı, hareket ve varsa değerlendirme sınırlılığını kaydedin.
2. Apandiksi bulma ve takip: Çekum tabanından başlangıcını izleyin; mümkünse tüm uzunluğu ve ucu görünür mü, belirtin. Atipik yerleşimi tarif edin.
3. Apandiksin kendisi: Dıştan dışa kısa eksen çapını, duvar kalınlığını/kontrastlanmasını ve lümen içeriğini; bulguların bir arada ne ifade ettiğini yazın. Ölçümü tek bir eşik gibi kullanmayın.
4. Çevre dokular: Periapendiküler yağlı doku çizgilenmesi, lokal sıvı, çekum tabanı değişikliği ve komşu terminal ileumu değerlendirin.
5. Taş ve gaz: Apendikolit, lümendeki gaz, ekstraluminal gaz veya dışarı taşmış apendikolit varsa konumlandırın.
6. Komplikasyon: Duvar defekti görülebiliyorsa belirtin; koleksiyon/apse, flegmon, yaygın serbest sıvı, periton bulguları ve ileusu arayın.
7. Alternatif neden: Özellikle çekum ve terminal ileum, ince bağırsak, üriner sistem, pelvis ve görüntülenen diğer organları klinik soruya göre değerlendirin.
8. Sonuç: Apandisitin varlığına ilişkin kesinlik düzeyini ve yönetimi etkileyebilecek komplikasyonu ilk cümlede özetleyin.

Tam rapor çerçevesi

İnceleme: [İntravenöz kontrastlı / kontrastsız] abdomen-pelvis BT.
Endikasyon: [Sağ alt kadran ağrısı, ateş, lökositoz veya klinik soru].
Karşılaştırma: [Tarih / önceki inceleme yok].

Teknik: [Faz, kontrast ve rekonstrüksiyonlar]. [Hareket veya diğer sınırlılık].

Bulgular: Apandiks [tam / kısmen] izlenmektedir. Çekum tabanından [yerleşim ve seyir]. Dıştan dışa kısa eksen çapı [ ] mm; duvar [ ]; lümen [ ]. Periapendiküler yağlı doku [ ]. Apendikolit [yok / konum]. Ekstraluminal gaz [ ]. Koleksiyon veya flegmon [ ]. Serbest sıvı ve komşu bağırsak/çekum bulguları [ ]. [Önemli alternatif bulgu veya inceleme alanı dışında kalan yapı].

Sonuç:
1. [Apandisit lehine bulgu / apandiks normal / belirsiz görünüm ve kesinlik sınırı].
2. [Varsa apse, flegmon, perforasyon bulgusu veya alternatif tanı].

Örnek 1 — normal görülen apandiks

Kurgu olgudur. Normal rapor, apandiksin yeterli biçimde değerlendirildiği duruma aittir.

İnceleme: İntravenöz kontrastlı abdomen-pelvis BT.
Endikasyon: Sağ alt kadran ağrısı; akut apandisit şüphesi.
Karşılaştırma: Önceki inceleme yok.

Teknik: Portal venöz fazda abdomen-pelvis BT. Aksiyel görüntüler ve koronal/sagittal reformasyonlar değerlendirildi. Tanısal kalitede.

Bulgular: Apandiks tüm uzunluğu boyunca izlenmektedir; dıştan dışa çapı 5 mm’dir. Duvar kalınlaşması veya anormal kontrastlanma yoktur. Periapendiküler yağlı doku çizgilenmesi, apendikolit veya koleksiyon izlenmemiştir. Terminal ileum ve çekum doğaldır. Görüntülenen diğer yapılarda akut bir bulgu yoktur.

Sonuç:
1. BT’de akut apandisit bulgusu saptanmamıştır.

Apandiks tamamen ve yeterince görülmüyorsa aynı sonucu bu örnekten kopyalamayın. Görülebilen kısmı, ikincil inflamasyon olup olmadığını ve incelemenin sınırını yazın.

Örnek 2 — belirsiz çap, ikincil inflamasyon yok

Kurgu olgudur. Apandiksin çapı sınırda geniş görünürken diğer destekleyici bulguların bulunmadığı bir görünümü örnekler.

İnceleme: İntravenöz kontrastlı abdomen-pelvis BT.
Endikasyon: Sağ alt kadran ağrısı.
Karşılaştırma: Önceki inceleme yok.

Teknik: Portal venöz fazda kontrastlı abdomen-pelvis BT; koronal ve sagittal reformasyonlar incelendi.

Bulgular: Apandiks kısmen izlenmekte olup görülebilen bölümde dıştan dışa çapı yaklaşık 7 mm’dir. Belirgin duvar kalınlaşması veya anormal kontrastlanma saptanmamıştır. Periapendiküler yağlı doku çizgilenmesi, apendikolit, koleksiyon ya da ekstraluminal gaz yoktur. Çekum ve terminal ileumda belirgin inflamatuvar değişiklik izlenmemiştir.

Sonuç:
1. Sınırda çaplı, kısmen izlenebilen apandiks; belirgin ikincil BT inflamasyon bulgusu yoktur. Bulgular tek başına apandisit tanısı koydurmaz. Klinik şüphe sürüyorsa klinik ve görüntüleme bulgularıyla korelasyon önerilir.

Apandiksin görülmemesi veya kısmen görülmesi her durumda aynı anlamı taşımaz. İkincil inflamatuvar bulguların yokluğunu belirtin; görünüm sınırlıysa kesin dışlama dili kullanmayın. Çapı tek başına pozitif ya da negatif tanı ölçütüne dönüştürmeyin.

Örnek 3 — apseyle komplike apandisit

Kurgu olgudur. Ölçüler ve bulgular eğitim amaçlı örnektir; gerçek bir hastayı temsil etmez.

İnceleme: İntravenöz kontrastlı abdomen-pelvis BT.
Endikasyon: Dört gündür sağ alt kadran ağrısı ve ateş.
Karşılaştırma: Önceki inceleme yok.

Teknik: Portal venöz fazda abdomen-pelvis BT; aksiyel, koronal ve sagittal görüntüler incelendi.

Bulgular: Apandiks çekum tabanından retroçekal uzanmakta ve çapı 12 mm’ye ulaşmaktadır. Duvar kalın ve belirgin kontrastlanmaktadır; çevresindeki yağlı dokuda yoğun çizgilenme vardır. Apandiks ucuna komşu 3,2 cm çaplı, çevresel kontrastlanan koleksiyon ve lokal ekstraluminal gaz izlenmektedir. Çekum tabanında hafif reaktif duvar kalınlaşması vardır. Yaygın intraperitoneal serbest hava veya bağırsak obstrüksiyonu yoktur.

Sonuç:
1. Periapendiküler 3,2 cm apse ve lokal ekstraluminal gaz eşlik eden akut apandisit; komplike/perforasyon lehine bulgular.
2. Yaygın serbest hava saptanmamıştır.

Kontrastlanan koleksiyonun boyutu ve apandikse göre yeri cerrahi ve girişimsel planlama için aktarılabilir. Küçük ekstraluminal gaz veya duvar düzensizliği varsa gözlenen bulguyu tarif edin; perforasyonun doğrudan gösterilemediği durumda kesinlik düzeyini abartmayın.

Sonucu yapılandırırken sık tuzaklar

• Çapı tek bulgu gibi kullanmak: Normal ve inflamasyonlu apandiks çaplarında örtüşme olabilir. Çapı duvar ve çevre bulgularıyla birlikte yorumlayın.
• Apendikoliti apandisit saymak: Tek başına apendikolit, çevresel inflamasyon olmadan akut apandisit tanısı değildir.
• Görülmeyen apandiksi “normal” yazmak: Görülememe nedenini, görülebilen kısmı ve ikincil işaretleri belgeleyin.
• Perforasyonu yalnızca serbest gazla aramak: Duvar defekti veya gaz her olguda görünmeyebilir. Koleksiyon, flegmon, ekstraluminal apendikolit ve çevre inflamasyonunu da değerlendirin.
• Alternatif tanıları atlamak: Sağ alt kadran BT’si apandiks dışında bağırsak, üriner ve jinekolojik bulguları da gösterebilir.
• Görüntüden klinik şiddet sınıflamak: Rapor morfolojik bulguları açıkça tanımlar; hastanın genel klinik şiddeti yalnızca BT’den çıkarılmaz.

İmza öncesi kısa kontrol

Apandiksin ne kadarının görüldüğü belli mi? Ölçüm ve duvar görünümü yazıldı mı? Çevre yağ, apendikolit, serbest gaz ve koleksiyon ayrı ayrı değerlendirildi mi? Alternatif tanı arandı mı? Sonuç, belirsizliği ve komplikasyonları uygun kesinlikte aktarıyor mu?

İlgili kaynaklar

• American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria®: Right Lower Quadrant Pain (Revised 2022) — apandisit şüphesinde abdomen-pelvis görüntülemesi ve alternatif tanılar. Kılavuz (yeni sekmede açılır)
• World Society of Emergency Surgery. Diagnosis and Treatment of Acute Appendicitis: 2025 Edition of the WSES Jerusalem Guidelines. JAMA Surgery. 2026;161(3):283–295. doi:10.1001/jamasurg.2025.6218. PubMed (yeni sekmede açılır)
• Leeuwenburgh MMN, et al. A Novel Reporting System to Improve Accuracy in Appendicitis Imaging. Radiology. 2015. Makale (yeni sekmede açılır)
• Nikolaidis P, et al. The nonvisualized appendix: incidence of acute appendicitis when secondary inflammatory changes are absent. AJR Am J Roentgenol. 2004;183:889–892. PubMed (yeni sekmede açılır)

Eğitim notu: Tüm olgular kurgu niteliğindedir ve hasta verisi içermez. Bu içerik, hasta özelinde yorumun, güncel yerel protokolün veya uzman görüşünün yerine geçmez.