2025 ESUR uzlaşısına göre endometriozis MRG hazırlığı, temel sekanslar, standart terminoloji, kompartman temelli haritalama ve yapılandırılmış raporlama rehberi.
Bu konuya ait diğer kontrol listelerini, ifadeleri ve sistematikleri inceleyin.
Avrupa Ürogenital Radyoloji Derneğinin (ESUR) 2025 uzlaşısı, pelvik endometriozis MRG incelemesine ilişkin önceki önerileri günceller. Ana mesaj pratiktir: MRG'nin multidisipliner karar verme ve cerrahi planlamaya katkı sağlaması için teknik olarak yeterli bir inceleme, standart terminoloji ve sistematik kompartman haritalaması birlikte kullanılmalıdır.
Bu bölüm; hasta hazırlığını, temel sekansları, yüzeyel ve adneksiyel hastalığı, derin endometriozis kompartmanlarını ve yapılandırılmış raporda bulunması gereken bilgileri iş istasyonunda izlenebilecek sırayla ele alır.
Klinik kapsam Bu içerik radyoloji profesyonellerine yönelik eğitim özetidir. Uzlaşı metinlerinin tamamının, yerel protokollerin, multidisipliner değerlendirmenin veya hastaya özgü klinik kararın yerini almaz.
Uzlaşı, endometriozis MRG'sinde değişkenliğe yol açan dört temel alanı ele alır:
En önemli raporlama değişikliği, derin endometriozis odaklarını düzensiz bir liste hâlinde sıralamak yerine kompartman temelli bir harita ile değerlendirmektir. Bu yaklaşım tekrarlanabilir bir arama düzeni oluşturur ve hastalık yaygınlığının cerrahi açıdan anlamlı biçimde aktarılmasını kolaylaştırır.
| Hazırlık öğesi | ESUR önerisi | Pratik not |
|---|---|---|
| Menstrüel döngü zamanlaması | Belirli bir zamanlama gerekmez | Endikasyonu bulunan incelemeyi yalnızca döngü fazına uydurmak için ertelemeyin. |
| Açlık | Önerilir | Yerel güvenlik ve ilaç uygulamalarını izleyin. |
| Antiperistaltik ajan | Önerilir | Kullanılıyorsa en bilgi verici T2 ağırlıklı sekanslara yakın zamanda uygulayın. |
| Mesane doluluğu | Orta derecede doluluk kuvvetle önerilir | Su alımından sonra incelemeden yaklaşık 30–60 dakika önce miksiyon önerilebilir. |
| Bağırsak hazırlığı | Kuvvetle önerilir | Lavman, supozituvar, boşaltım, laksatif veya düşük posalı diyet gibi seçenekler kuruma göre değişebilir. |
| Vajinal opasifikasyon | İsteğe bağlıdır | Seçilmiş olgularda yararlı olabilir; rutin zorunluluk değildir. |
| Rektal opasifikasyon | İsteğe bağlıdır | Lümen içeriği komşu lezyonları örtebileceğinden seçici kullanın. |
| Hasta pozisyonu | Supin | Hem 1,5 T hem 3 T sistemlerde faz dizilimli koil önerilir. |
Çekirdek inceleme aşağıdakileri içermelidir:
Böbrekleri içeren sekans önemlidir; üreter tutulumu, yalnızca pelvise odaklanan bir görüntü alanında gözden kaçabilecek üst üriner sistem dilatasyonuna yol açabilir.
Klinik soruya ve bulgulara göre şu sekanslar düşünülebilir:
Her standart pelvik incelemede rutin diyafram değerlendirmesi üzerinde uzlaşı sağlanmamıştır. Torasik veya diyafragmatik hastalık şüphesi özel protokol gerektirebilir.
Yüzeyel endometriozis, peritoneal yüzey boyunca yağ baskılı T1 ağırlıklı görüntülerde küçük yüksek sinyalli odaklar şeklinde görülebilir. Tipik yerleşimler over fossası, mezosalpinks, Douglas boşluğu ve parietal peritondur.
Yağ baskılı T1 ağırlıklı görüntülemede yüksek sinyalli ve 1 cm veya daha küçük intraovaryan odak için mikroendometrioma terimi kullanılabilir.
Raporda sayı, sinyal özellikleri, santral veya periferik over yerleşimi ve tek ya da iki taraflı tutulum belirtilmelidir.
Endometriotik içerik taşıyan, solid doku içermeyen ve 1 cm'den büyük kist için endometrioma terimini kullanın. Tipik bulgular T1 ağırlıklı görüntülerde yüksek sinyal, T2 ağırlıklı görüntülerde düşük sinyal veya T2 shading bulgusu ve tipik lezyonda uniloküler görünümdür.
Raporda şunları belirtin:
Şüpheli solid bileşen pıhtıdan dikkatle ayrılmalıdır. Morfoloji belirsiz olduğunda kontrastlanma olmaması pıhtıyı destekler; kontrastlanan solid doku ise tam adneksiyel kitle karakterizasyonu gerektirir. Difüzyon ağırlıklı görüntüleme, dinamik kontrastlı MRG ve O-RADS MRG risk değerlendirmesi düşünülebilir.
Endometrioma içinde kontrastlanan solid doku berrak hücreli ve endometrioid maligniteler dâhil malign veya borderline dönüşüm kaygısını artırır. Bu görüntüleme bulgusu tek başına histolojik tanı değildir; ancak sonraki değerlendirmeyi ve kaygı düzeyini değiştirmelidir.
T1 ağırlıklı görüntülemede yüksek, T2 ağırlıklı görüntülemede orta veya düşük sinyalli içerik barındıran dilate tübüler adneksiyel yapı hematosalpinksi düşündürür. İçerik ayırt edilebiliyorsa seröz, hemorajik veya pürülan olarak tanımlanmalı; maksimum tüp çapı, duvar kalınlaşması ve şüpheli solid doku belirtilmelidir.
İnternal adenomyozis endometriozisle ilişkili olabilir; dıştan içe doğru derin endometriozis infiltrasyonunu ifade eden eksternal adenomyozis ile karıştırılmamalıdır.
Doğrudan MRG bulgusu miyometriyal kist veya mikrokistlerdir. Dolaylı bulgular şunlardır:
Raporda varlık ya da yokluk, fokal veya diffüz tip ve adenomiyom varlığı belirtilmelidir.
Uzlaşı, pelvisi santral ve iki taraflı lateral bölgelere ayırmayı önerir. Pratik raporlama diliyle şu bölgeler kullanılabilir:
Bu bölgeler gerçek fasyal anatomik boşluklar değil, raporlama alanlarıdır. Amaç tekrarlanabilir bir arama düzeni kurmak ve hastalık yaygınlığını açık biçimde aktarmaktır.
Kas tabakasını tutan, mesane duvarıyla geniş açı yapan ve bazen lümene uzanan T2 hipointens nodül veya kitle mesane endometriozisini düşündürür.
Yerleşimi kubbenin anterior üçte ikisi, vezikouterin alandaki posterior üçte biri veya taban-trigon olarak belirtin. Orta hat/sağ/sol yerleşimi, anteroposterior çapı, vezikouterin alan tutulumunu ve en yakın üreter orifisine uzaklığı raporlayın.
Karşı tarafla karşılaştırıldığında asimetrik kalınlaşma, fibrozis, düzensizlik veya nodüler görünüm tutulumu düşündürür. Tarafı, transvers çapı, fokal nodül varlığını ve komşu yapılarla ilişkisini yazın. Tek başına kalınlık yeterince özgül değildir; morfoloji ve sinyal özellikleriyle birlikte yorumlanmalıdır.
Kalınlığı 3 mm veya daha az olan uterosakral ligaman normal kabul edilebilir; ancak tek başına kalınlık endometriozis için yeterince özgül değildir.
Şu bulgulardan biri varsa ligamanı anormal kabul edin:
Yalnızca tek düzlemde görülen bulguyu kesin pozitif yerine belirsiz olarak değerlendirin. Tarafı, proksimal veya distal tutulumu, nodül/spikülasyonu ve varsa mezorektal uzanımı raporlayın.
Tipik bulgular posterior duvar veya forniksi tutan T2 hipointens kalınlaşma ya da nodüldür. Varlık ve yerleşimi, anteroposterior ve kraniokaudal boyutları, serviks-rektovajinal alan-rektum uzanımını belirtin.
Rektouterin alanın kısmi veya tam obliterasyonunu değerlendirin. Obliterasyonun varlığını, eşlik eden nodülü, anteroposterior ve/veya kraniokaudal boyutları ve anlamlı adezyonları raporlayın.
Rektovajinal septum terimini yalnızca Douglas boşluğunun peritoneal refleksiyonunun altında bulunan subperitoneal veya retroperitoneal lezyonlar için kullanın. Uzunluk, kalınlık ve anal verge uzaklığını belirtin.
Eksternal adenomyozis, dış miyometriyuma dıştan içe uzanan, sınırları belirsiz T2 hipointens infiltrasyon şeklindedir. Uterustaki yerleşimi, lezyon boyutunu, miyometriyal invazyon derinliğini ve hastalığın subserozal kalıp kalmadığını veya birleşim zonuna yaklaşıp ulaşmadığını raporlayın.
Rektal veya rektosigmoid hastalık çoğunlukla anterior bağırsak duvarını tutan fokal T2 hipointens kalınlaşma ya da kitle şeklindedir. Klasik mushroom cap bulgusu, düşük sinyalli fibromüsküler tabanın lümene doğru itilmiş, görece yüksek sinyalli ödemli submukoza veya mukoza ile örtülmesidir.
Her lezyon için şunları raporlayın:
Submukozal veya mukozal ödem gerektiğinde tanımlanabilir; ancak cerrahi açıdan anlamlı ölçümlerin yerine geçmez.
Her lateral kompartman üç bölümde değerlendirilebilir.
Derin inguinal halkaya veya inguinal kanala uzanan asimetrik fibrotik kalınlaşma, düzensizlik veya fokal nodülü araştırın. Tarafı, transvers boyutu, inguinal uzanımı ve gerektiğinde femoral sinir ile eksternal iliak damarlarla ilişkisini raporlayın.
Taraf ve kraniokaudal uzanım, proksimal veya distal parametrial tutulum, uterin arter ve inferior hipogastrik pleksusla ilişki, üreter tutulumu ve proksimal dilatasyon belirtilmelidir.
Proksimal üreter çapını, lezyonun üreterovezikal bileşkeye uzaklığını, tutulan üreter uzunluğunu, hidroüreter/hidronefrozu ve güvenilir biçimde değerlendirilebiliyorsa çevresel tutulum derecesini raporlayın.
Tarafı, distal uterosakral ligaman ve sakrorektal septum uzanımını, pararektal alan ve mezorektal fasya ilişkisini ve levator aninin iliokoksigeal bileşenine uzaklık ya da uzanımı belirtin. Bu bölge hipogastrik pleksusun önemli bölümünü içerdiğinden cerrahi risk açısından kesin haritalama önemlidir.
Lumbosakral pleksus ve sakral kökleri, siyatik, pudendal, obturator ve femoral sinirleri sistematik değerlendirin. Piriformis, obturator internus ve levator ani kaslarını da inceleyin.
Nöral hastalıktan şüphelenildiğinde tarafı, sinir segmentini, lezyon uzanımını, sinyal anormalliğini, kas denervasyon değişikliklerini ve komşu damar ya da foramenlerle ilişkisini açıklayın.
Pelvik endometriozis MRG'sinde şu alanlar özellikle aranmalıdır:
Standart pelvik incelemede diyaframın rutin değerlendirilmesi desteklenmemiştir. Semptom veya önceki bulgu şüphe oluşturuyorsa özel üst abdomen ya da toraks protokolü gerekebilir.
Bu içerik eğitim amaçlıdır ve hastaya özel tıbbi tavsiye değildir. Her rapor ifadesi, şablon, sınıflandırma sonucu ve öneri görüntülerin tamamı, klinik durum, güncel kılavuzlar ve kurum protokolüyle hekim tarafından doğrulanmalı ve düzenlenmelidir.
İncelemeye uygun rapor taslağını RadPhrases’ta açın; olguya göre düzenleyip imza öncesinde görüntülerle son kez karşılaştırın.
