Tüm Abdomen Ultrasonografi Raporlama Kontrol Listesi
Erişkin tüm abdomen USG’de organları eksiksiz görüntülemek, teknik kısıtlılığı doğru ifade etmek ve raporu klinik soruya göre yapılandırmak için kontrol listesi.
RadPhrases Editör Ekibi5 dk okuma
Erişkin tüm abdomen USG’de organları eksiksiz görüntülemek, teknik kısıtlılığı doğru ifade etmek ve raporu klinik soruya göre yapılandırmak için kontrol listesi.
Kapsam sınırı Bu içerik erişkin genel abdomen ve retroperitoneum ultrasonografisi için temel bir kontrol listesidir. Obstetrik/pelvik, Doppler, transplant, pediatrik, kontrastlı USG ve organa özgü ayrıntılı incelemeler ayrı protokoller gerektirir.
İyi bir ultrasonografi raporu, görülen bulguları ve yeterince değerlendirilemeyen alanları açıkça belirtir. “Normal” ifadesi, organın uygun düzlemlerde ve yeterli teknikle incelendiği anlamına gelmelidir.
İlgili hesaplayıcılar
Bu konuya ait diğer kontrol listelerini, ifadeleri ve sistematikleri inceleyin.
Bu kontrol listesi, tarama sırasını standartlaştırmak ve özellikle barsak gazı, obezite veya hasta kooperasyonu gibi sınırlılıkların rapora doğru yansıtılmasını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
1. İnceleme öncesi hazırlık ve klinik soru
☐ Endikasyonu okuyun. Ağrı lokalizasyonu, sarılık, enfeksiyon, böbrek fonksiyon bozukluğu veya takip amacı tarama odağını değiştirir.
☐ Hasta hazırlığını değerlendirin. Açlık durumu safra kesesi ve üst abdomen değerlendirmesini etkileyebilir; mesane doluluğu gerekli alanlara göre planlanmalıdır.
☐ Önceki görüntüleri gözden geçirin. Bilinen kist, taş, kitle veya organ boyutunu karşılaştırmak için önceki USG/BT/MRG önemlidir.
☐ Teknik sınırlılıkları baştan belirleyin. Barsak gazı, vücut yapısı, ağrı, pansuman veya yetersiz kooperasyon nedeniyle değerlendirilemeyen alanları inceleme boyunca not edin.
☐ Transdüser ve ayarları optimize edin. Derinlik, odak, kazanç ve frekansı organa göre ayarlayın; tek bir ayarla tüm incelemeyi tamamlamayın.
2. Karaciğer
☐ Boyut ve kontur. Kraniyokaudal ölçüm gerekiyorsa kurum standardına uygun düzlemde yapın; yüzey düzensizliğini değerlendirin.
☐ Parankim ekojenitesi ve homojenliği. Böbrek korteksiyle karşılaştırın; teknik etkenleri göz önünde bulundurun.
☐ Fokal lezyon. Yer, boyut, sınır, ekojenite, posterior özellik ve vaskülariteyi uygun olduğunda tanımlayın.
☐ Hepatik ve portal venler. Çap, açıklık, akım yönü/karakteri yalnızca uygun Doppler değerlendirmesi yapıldıysa raporlanmalıdır.
☐ İntrahepatik safra yolları. Genişleme veya eşlik eden obstrüksiyon bulgusu var mı?
3. Safra kesesi ve ekstrahepatik safra yolları
☐ Safra kesesi distansiyonu ve duvarı. Açlık durumu ve kontraksiyon etkisini dikkate alın.
☐ Taş ve safra çamuru. Hareketliliği, akustik gölgelenmeyi ve kese boynu ya da sistik kanal yerleşimini farklı pozisyonlarda değerlendirin.
☐ Perikolesistik bulgular. Sıvı, hiperemi ve sonografik Murphy bulgusu yalnızca uygun klinik ve teknik koşullarda yorumlanmalıdır.
☐ Koledok. Görülebilen düzeyde çapı ölçün; ölçüm yerini ve yaş/cerrahi öykü gibi etkenleri göz önünde bulundurun.
☐ Obstrüksiyon seviyesi. Kanal genişlemesi varsa mümkün olduğunca proksimal-distal seyri ve görünür nedeni değerlendirin.
4. Pankreas
☐ Baş, gövde ve kuyruk. Her bölümün görülme derecesini ayrı değerlendirin; gaz nedeniyle görünmeyen bölümü “normal” olarak raporlamayın.
☐ Boyut, kontur ve ekojenite. Yaş ve vücut yapısına bağlı değişkenliği göz önünde bulundurun.
☐ Pankreatik kanal. Genişleme veya düzensizlik var mı?
☐ Çevre alanlar. Peripankreatik sıvı ve görünür vasküler yapıları klinik soruya göre değerlendirin.
☐ Teknik kısıtlılık. Örneğin “Pankreas kuyruğu barsak gazı nedeniyle değerlendirilemedi” gibi anatomik olarak spesifik ifade kullanın.
5. Dalak
☐ Boyut. Uzun aks ölçümünü kurumun standardına uygun düzlemde yapın.
☐ Parankim. Homojenlik, fokal lezyon, infarkt veya travma bulgularını değerlendirin.
☐ Hilus ve çevre. Varis, aksesuar dalak veya perisplenik sıvı gibi görünür bulguları not edin.
6. Böbrekler ve üriner sistem
☐ Her iki böbreğin boyutu ve konturu. Uzun aks ölçümleri aynı teknikle yapılmalı; asimetri önceki incelemeyle karşılaştırılmalıdır.
☐ Kortikal kalınlık ve ekojenite. Karaciğer/dalakla karşılaştırma, klinik ve teknik sınırlılıklar içinde yapılmalıdır.
☐ Toplayıcı sistem. Hidronefroz derecesi, kaliks/pelvis görünümü ve mesane doluluğu ile ilişkiyi değerlendirin.
☐ Taş. Ekojen odak, gölgelenme ve twinkle artefaktını birlikte değerlendirin; yalnızca artefakta dayanmayın.
☐ Kist veya kitle. Boyut, yerleşim, iç yapı, duvar/septa ve vaskülariteyi uygun şekilde tanımlayın.
☐ Üreterler. Genellikle tüm seyri boyunca izlenemez; dilatasyon varsa görülebilen proksimal ve distal kesimleri, klinik gereklilik hâlinde de üreter jetlerini değerlendirin.
7. Aorta, IVC ve retroperitoneum
☐ Abdominal aorta. Proksimal, orta ve distal segmentleri mümkünse görüntüleyin; çap ölçüm yöntemini kurum standardına göre kullanın.
☐ İliak bifurkasyon. Endikasyona göre proksimal iliak arterleri değerlendirin.
☐ IVC. Çap ve açıklık hakkında yalnızca görüntü kalitesi yeterliyse yorum yapın.
☐ Retroperitoneum. Belirgin kitle veya lenfadenopati açısından görülebilen alanları değerlendirin; USG’nin sınırlılığını koruyun.
8. Mesane, pelvis ve serbest sıvı
☐ Mesane. Doluluk, duvar, intraluminal taş/debris ve jetleri klinik soruya göre değerlendirin.
☐ Pelvik organların kapsamı. “Tüm abdomen” isteminin yerel tanımına göre uterus/adneks veya prostatın değerlendirilip değerlendirilmediğini netleştirin.
☐ Serbest sıvı. Perihepatik, perisplenik ve pelviste sıvı varlığını; miktar ve kompleksiteyi değerlendirin.
☐ Plevral boşluklar. Üst abdomen incelemesinde görülebilen kostofrenik alanlarda sıvı varsa not edin.
9. Teknik kısıtlılığı doğru yazmak
Genel “inceleme kısıtlıdır” ifadesi yerine hangi organın hangi bölümünün neden değerlendirilemediğini yazın.
Görülmeyen bir yapıyı normal kabul etmeyin.
Kısıtlılık klinik sorunun yanıtlanmasını engelliyorsa sonuç bölümünde görünür kılın.
Gerekirse alternatif modalite önerisini klinik bağlam ve hasta güvenliğiyle ilişkilendirin.
Ölçümün güvenilir olmadığı durumda yalancı kesinlikten kaçının.
10. Sonuç bölümü
Klinik soruyu yanıtlayan ana bulguyu ilk sırada yazın.
Olumsuz bir incelemede, klinik soruyla ilgili yeterli değerlendirme yapıldıysa bunu açık ve sade biçimde belirtin.
Teknik kısıtlılık önemliyse sonuçta tekrar edin.
Karakterize edilemeyen lezyonda sonografik bulguyu tarif edin; kesin tanı yerine uygun ileri değerlendirmeyi bağlama göre önerin.
Acil bulgular için kurumun kritik sonuç iletişim politikasını uygulayın.
Kritik bulgu iletişimi
USG’de zamana duyarlı bulgular Rüptür riski taşıyan abdominal aort anevrizması, akut biliyer obstrüksiyonla ilişkili ciddi bulgular, organ torsiyonu şüphesi, belirgin hidronefrozla birlikte acil klinik durum veya diğer kritik sonuçlar doğrudan ve belgelendirilmiş biçimde iletilmelidir. Kritik eşikler kurum protokolüne göre tanımlanmalıdır.
11. Sık atlanan veya eksik raporlanan alanlar
Pankreas kuyruğunun görünürlük derecesi
Koledok ölçüm yeri
Her iki böbreğin ayrı uzun aks ölçümü
Hidronefroz ile dolu mesane ilişkisinin değerlendirilmesi
Aortanın distal segmenti ve bifurkasyonu
Perihepatik/perisplenik serbest sıvı
Görüntülenemeyen alanların anatomik olarak belirtilmesi
Önceki incelemeye göre ölçülebilir değişiklik
12. Örnek rapor iskeleti
ENDİKASYON: [Klinik soru] TEKNİK: Gri skala ve gerektiğinde renkli/spektral Doppler ile tüm abdomen ultrasonografisi. [Teknik kısıtlılık]. KARŞILAŞTIRMA: [Tarih] tarihli inceleme. BULGULAR: - Karaciğer ve hepatik/portal vasküler yapılar: [...] - Safra kesesi ve safra yolları: [...] - Pankreas: [...] / [görülemeyen bölüm ve neden] - Dalak: [...] - Sağ böbrek: [...] - Sol böbrek: [...] - Aorta/IVC: [...] - Mesane/pelvis: [kapsama göre] - Serbest sıvı: [...] SONUÇ: 1. [Ana sonografik bulgu / klinik sorunun yanıtı.] 2. [Varsa teknik kısıtlılık veya ileri değerlendirme gerektiren bulgu.]
Kaynaklar
ACR Practice Parameter for Communication of Diagnostic Imaging Findings, Revised 2025. Rapor bileşenleri ve rutin dışı/ivedi iletişim ilkeleri. Kaynak (yeni sekmede açılır)
AIUM Practice Parameter: Abdomen or Retroperitoneum, 2021. Yüksek kaliteli ve tamamlanmış abdomen/retroperitoneum USG incelemesi için asgari çerçeve. Kaynak (yeni sekmede açılır)
AIUM Ultrasound Practice Parameters. Ultrasonografi uygulama parametrelerinin kapsamı ve kullanım amacı. Kaynak (yeni sekmede açılır)
Klinik kullanım notu
Bu içerik eğitim amaçlıdır ve hastaya özel tıbbi tavsiye değildir. Her rapor ifadesi, şablon, sınıflandırma sonucu ve öneri görüntülerin tamamı, klinik durum, güncel kılavuzlar ve kurum protokolüyle hekim tarafından doğrulanmalı ve düzenlenmelidir.
Bu kontrol listesini raporunuza taşıyın
Değerlendirme sırasını RadPhrases’ta düzenlenebilir bir şablon olarak açın; her olguda görüntülere ve klinik soruya göre uyarlayın.
