Diz MRG’sinde kemik kontüzyon dağılımını yaralanma mekanizması ve eşlik eden bağ, menisküs ve osteokondral yaralanmalarla ilişkilendiren pratik bir kas-iskelet radyolojisi özeti.
Temel Kavram
Travma sonrası kemik iliği ödeminin dağılımı, yaralanma sırasında karşı karşıya gelen eklem yüzlerini ve kuvvet yönünü gösterebilir. Patern tanındığında yalnızca kemik kontüzyonu değil, beklenen yumuşak doku yaralanmaları da hedefli biçimde aranabilir.
Başlıca mekanizmalar:
- Kompresyon ve impaksiyon
- Doğrudan darbe
- Avülsiyon veya traksiyon
Kemik iliği ödemi özgül değildir; klinik öykü ve eşlik eden yapısal lezyonlarla birlikte yorumlanmalıdır.
Pivot-Shift Yaralanması
Ön çapraz bağ yaralanmasının klasik kontüzyon paternidir.
Dağılım
- Posterolateral tibial plato
- Lateral femoral kondilin orta veya terminal sulkus bölgesi
- Bazen kontrekup etkisiyle posteromedial tibial plato
Mekanizma
- Valgus stresi
- Rotasyon
- Ani yavaşlama
- Tibianın femura göre anterior subluksasyonu ve lateral kompartımanda impaksiyon
Eşlik Eden Yaralanmalar
- Ön çapraz bağ yırtığı
- Özellikle lateral olmak üzere menisküs posterior boynuz yırtıkları
- Medial kollateral bağ yaralanması
- Posterolateral kapsül veya arkuat kompleks yaralanması
- Osteokondral impaksiyon
Önemli İpuçları
- Lateral femoral sulkusun 2 mm’den derin olması kronik veya belirgin impaksiyon lehine olabilir.
- Femoral kontüzyonun yeri, travma anındaki diz fleksiyon derecesi hakkında fikir verebilir.
Dashboard Yaralanması
Posterior çapraz bağ yaralanmasının klasik mekanizmalarından biridir.
Dağılım
- Proksimal tibianın anterior yüzü
- Bazen patellanın posterior yüzü
Mekanizma
- Fleksiyondaki dize önden arkaya doğru kuvvet uygulanması
- Tibianın posteriora itilmesi
Eşlik Eden Yaralanmalar
- Posterior çapraz bağ yırtığı
- Posterior kapsül yaralanması
- Patella kırığı veya osteokondral lezyon
- Yüksek enerjili travmada kalça yaralanması
Hiperfleksiyon Yaralanması
Belirgin hiperfleksiyonda posterior tibial plato ile posterior femoral kondillerde kontüzyon gelişebilir. Posterior çapraz bağ, menisküs posterior boynuzları ve posterior kapsül dikkatle değerlendirilmelidir.
Hiperekstansiyon Yaralanması
Dağılım
- Anterior tibia
- Anterior femoral kondiller
- Birbirine temas eden yüzlerde “öpüşen kontüzyonlar”
- Valgus bileşeni varsa medial ağırlıklı dağılım
Eşlik Eden Yaralanmalar
- Ön çapraz bağ ve bazen posterior çapraz bağ yırtığı
- Menisküs lezyonu
- Posterior kapsül yaralanması
- Posterolateral köşe yaralanması
- Gastroknemius yaralanması
- Yüksek enerjili olgularda popliteal arter hasarı
Ciddi hiperekstansiyon paterninde nörovasküler yapıların değerlendirilmesi önemlidir.
Klip Yaralanması: Valgus Temas Travması
Dağılım
- Lateral femoral kondilde daha geniş kontüzyon
- Medial femoral kondilde daha küçük avülsiyon tipi ödem
Mekanizma
Hafif fleksiyondaki dize lateralden doğrudan darbe sonucu valgus stresi oluşur.
Eşlik Eden Yaralanmalar
- Medial kollateral bağ yaralanması
- Derece 1: Periligamentöz ödem
- Derece 2: Parsiyel yırtık
- Derece 3: Tam yırtık
- Daha fazla fleksiyon ve rotasyonda ön çapraz bağ ve medial menisküs yaralanması
- Klasik üçlü kombinasyon O’Donoghue triadı olarak bilinir.
Lateral Patella Çıkığı
Dağılım
- Patellanın inferomedial bölümü
- Lateral femoral kondilin anterolateral yüzü
Mekanizma
Femurun iç rotasyonu ve kuadriseps kontraksiyonu sırasında patella laterale çıkar ve redüksiyon sırasında karakteristik impaksiyon oluşur.
Eşlik Eden Yaralanmalar
- Medial patellofemoral bağ yırtığı
- Medial retinakulum yaralanması
- Patella veya lateral femoral kondilde osteokondral lezyon
- Eklem efüzyonu ve hemartroz
- Serbest osteokondral fragman
Pivot-Shift ile Ayrım
- Patella çıkığında lateral femoral kondil ödemi daha anteriordadır.
- Pivot-shift yaralanmasında lateral femoral kondilin santral-posterior bölümü ve posterolateral tibial plato etkilenir.
Raporlama Kontrol Listesi
- Kontüzyonun tam anatomik dağılımı
- Subkondral kırık veya kortikal çökme
- Osteokondral defekt ve serbest fragman
- Ön ve posterior çapraz bağlar
- Medial ve lateral kollateral bağ kompleksleri
- Posterolateral köşe
- Menisküsler ve kökleri
- Medial patellofemoral bağ ve retinakulum
- Eklem efüzyonu, hemartroz ve lipohemartroz
- Klinik mekanizmayla uyum
