Kortikal Gelişim Malformasyonları: MRG Paternleri ve Genetik İpuçları

Tanım

• Normal kortikal oluşumu bozan yapısal beyin anomalileridir.
• Genetik, enfeksiyöz veya çevresel etkiler sonucunda gelişebilir.
• Epilepsi, gelişimsel gecikme, bilişsel yetersizlik ve nörolojik defisitlerle ortaya çıkabilir.

Sınıflandırma

1. Hücre Proliferasyonu veya Apoptoz Bozuklukları

• Azalmış proliferasyon → mikrosefali
• Artmış proliferasyon → megalensefali veya hemimegalensefali
• Fokal kortikal displazi tip IIa ve IIb

2. Nöronal Migrasyon Bozuklukları

• Heterotopi: periventriküler veya subkortikal
• Lisensefali: agiri, pakigiri ve subkortikal bant heterotopisi, yani “çift korteks”
• Polimikrogiri ve “cobblestone” malformasyonu: aşırı migrasyon spektrumu
• Şizensefali: gri maddeyle döşeli yarık

3. Postmigrasyonel Gelişim Bozuklukları

• Disgiri: kortikal kalınlığın normal olabildiği anormal giral patern
• Fokal kortikal displazi tip I ve III
• Sekonder mikrosefali

Görüntüleme İpuçları

• MRG altın standarttır; mümkünse 3 T cihaz tercih edilir.
• Kortikal yüzey, girifikasyon, kortikal kalınlık ve gri-beyaz cevher bileşkesinin seçilebilirliği değerlendirilmelidir.
• Miyelinizasyonun zamanlaması lezyonların görünürlüğünü etkileyebilir.
• Fokal kortikal displazi tip IIb’de “transmantle” bulgusu görülebilir.
• Polimikrogiride düzensiz ve yumrulu kortikal yüzey izlenir.
• “Cobblestone” malformasyonunda kalın, çakıl taşı benzeri korteks ve ventrikülomegali görülebilir.
• Lisensefalide kalın ve düzgün korteks ile “8 şekilli” beyin görünümü oluşabilir.
• Şizensefalide yarık gri maddeyle döşelidir; açık veya kapalı dudaklı tip olabilir.

Genetik İpuçları

• Mikrosefali: ASPM, WDR62, NDE1
• Megalensefali: PI3K–AKT–mTOR ve RAS–MAPK–ERK yolakları
• Fokal kortikal displazi tip II: TSC1/TSC2, AKT3 ve PIK3CA gibi mTOR yolak bozuklukları
• Lisensefali: LIS1, DCX, ARX, RELN ve TUBA1A
• Cobblestone malformasyonu: POMT1/2, FKRP ve FKTN ile ilişkili distroglikanopatiler

Önemli Ayırıcı Tanılar

• Periventriküler nodüler heterotopi ile tüberoskleroz nodüllerinin ayrımında, yalnızca tüberoskleroz nodüllerinin kalsifiye olabileceği ve kontrastlanabileceği hatırlanmalıdır.
• Makrosefali, megalensefali ile aynı anlamda değildir.
• Lisensefali ile “cobblestone” malformasyonu ayrımında sırasıyla yetersiz migrasyon ve aşırı migrasyon mekanizmaları düşünülmelidir.

Temel Mesaj

MRG’de patern tanıma ile genetik korelasyonun birlikte kullanılması, tanı ve hedefe yönelik genetik testlerin temelini oluşturur. Güncel yaklaşım, kortikal gelişim malformasyonlarını katı gelişim evrelerine ayırmak yerine bir gelişimsel süreklilik içinde ele alır.