Tüm Batın USG Nedir? Hangi Organlara Bakılır ve Nasıl Hazırlanılır?

Tüm batın USG ne demektir?

Tüm batın ultrasonografisi, ses dalgalarıyla karın içindeki organ ve yapıların gerçek zamanlı değerlendirilmesidir. İyonizan radyasyon kullanılmaz. İncelemenin tam kapsamı klinik soruya, kurum protokolüne, hastanın yaşına ve cinsiyetine göre değişebilir; bu nedenle "tüm batın" ifadesi her merkezde tamamen aynı organ listesini garanti etmez.

Erişkin bir hastada temel değerlendirme çoğunlukla karaciğer, safra kesesi ve safra yolları, pankreas, dalak, her iki böbrek, abdominal aorta ve görüntülenebilen retroperitoneal yapıları içerir. Mesane ile kadın veya erkek pelvik organlarının değerlendirmeye eklenmesi kurum protokolüne ve istemin kapsamına bağlıdır.

Kısa yanıt: Tüm batın USG'de genellikle karaciğer, safra kesesi, safra yolları, pankreas, dalak, böbrekler, abdominal aorta ve batın içi serbest sıvı değerlendirilir. Mesane ve pelvik organlar her protokolde aynı kapsamda olmayabilir.

Tüm batın USG'de hangi organlara bakılır?

Karaciğer

Karaciğerin boyutu, konturu, parankim ekojenitesi ve homojenliği değerlendirilir. Fokal lezyonlar, safra yollarında genişleme ve klinik soruya göre portal ya da hepatik venler incelenebilir. Ultrason bulguları laboratuvar sonuçları ve önceki görüntülemelerle birlikte yorumlanmalıdır.

Safra kesesi ve safra yolları

Safra kesesinin distansiyonu, duvarı ve lümeni; taş, çamur veya çevre dokularda değişiklik açısından değerlendirilir. İntrahepatik ve ekstrahepatik safra yollarının görünümü klinik bağlamla birlikte incelenir. Aç olmamak safra kesesinin kasılı görünmesine yol açabileceği için hazırlık önem taşıyabilir.

Pankreas

Pankreasın baş, gövde ve kuyruk bölümleri görüntülenmeye çalışılır. Ancak barsak gazı pankreasın özellikle kuyruk bölümünü örtebilir. Bir bölümün seçilememesi "normal" olduğu anlamına gelmez; teknik sınırlılık raporda açıkça belirtilmelidir.

Dalak

Dalak boyutu, konturu ve parankim yapısı değerlendirilir. Büyüme, fokal lezyon veya çevresinde sıvı gibi bulgular klinik soruya göre raporlanır.

Böbrekler

Her iki böbreğin boyutu, konturu, parankim kalınlığı ve ekojenitesi ile toplayıcı sistemleri değerlendirilir. Hidronefroz, belirgin taş ve fokal lezyonlar araştırılır. Ultrasonun küçük veya üreterdeki taşları her zaman gösteremeyebileceği unutulmamalıdır.

Abdominal aorta ve retroperitoneum

Abdominal aortanın görüntülenebilen bölümleri ve bazı retroperitoneal yapılar incelenebilir. Anevrizma taraması, damar ölçümü veya belirli bir retroperitoneal klinik soru için hedefli protokol gerekebilir.

Mesane ve pelvik organlar

Mesane değerlendirmesi için yeterli doluluk gerekebilir. Uterus ve overler ya da prostat gibi pelvik organların tüm batın incelemesine dahil edilmesi merkeze göre değişir. Ayrıntılı pelvik değerlendirme gerektiğinde transabdominal, transvajinal veya başka hedefli bir inceleme planlanabilir.

Batın içi serbest sıvı

Ultrason, peritoneal boşluktaki serbest sıvıyı gösterebilir. Ancak incelemenin amacı travma, asit veya lokalize koleksiyon araştırmaksa standart tüm batın incelemesinden farklı, hedefe yönelik bir protokol kullanılabilir.

Üst batın USG ile tüm batın USG arasındaki fark nedir?

Üst batın USG çoğunlukla karaciğer, safra kesesi, safra yolları, pankreas, dalak, böbrekler ve üst abdominal damar yapılarına odaklanır. "Tüm batın" isteminde mesane, alt abdominal alanlar ve bazı protokollerde temel pelvik değerlendirme de eklenebilir.

Bu ayrım ülkeler ve kurumlar arasında tam olarak standart değildir. En güvenilir yaklaşım, istemdeki klinik soruyu ve incelemeyi yapan merkezin hazırlık/kapsam talimatını esas almaktır. Belirli bir organ veya yakınma için hedefli ultrason, genel bir tüm batın incelemesinden daha uygun olabilir.

Tüm batın ultrasonuna nasıl hazırlanılır?

Hazırlık talimatı incelemenin kapsamına göre değişir. Randevuyu veren birimin talimatı her zaman önceliklidir.

• Safra kesesi ve üst abdomen değerlendirmesi için belirli bir süre açlık istenebilir.
• Mesane veya pelvis değerlendirilecekse su içilmesi ve mesanenin dolu tutulması istenebilir.
• Düzenli kullanılan ilaçlar konusunda sevk eden hekim veya görüntüleme biriminin önerisi izlenmelidir.
• Önceki ultrason, BT veya MRG sonuçları karşılaştırma için hazır bulundurulabilir.
• Diyabet, gebelik olasılığı, yakın tarihli girişim veya özel beslenme gereksinimi varsa hazırlık talimatı kişiye göre düzenlenmelidir.

Genel internet önerileri, randevuyu veren merkezin talimatının yerini tutmaz. Açlık süresi ya da su miktarı için merkezin verdiği somut yönerge izlenmelidir.

İnceleme nasıl yapılır?

Hasta genellikle sırtüstü yatar; karın cildine jel sürülür ve ultrason probu farklı bölgelerde hareket ettirilir. Organları daha iyi göstermek için nefes tutma, derin nefes alma veya yana dönme istenebilir. Doppler ultrason, gerekli olduğunda damar akımını değerlendirmek için incelemeye eklenebilir.

Standart tanısal ultrason iyonizan radyasyon kullanmaz. İnceleme çoğunlukla ağrısızdır, ancak hassas bir bölgeye probla bası yapılması geçici rahatsızlık oluşturabilir.

Tüm batın USG'nin sınırlılıkları nelerdir?

Ultrason görüntüsü operatör deneyiminden, cihazdan, vücut yapısından ve akustik pencereden etkilenir. Barsak gazı ses dalgalarını engelleyebilir; derin yerleşimli yapılar veya bazı organ bölümleri yeterince seçilemeyebilir. Yetersiz açlık safra kesesi değerlendirmesini, yetersiz mesane doluluğu ise alt abdomen ve pelvis değerlendirmesini sınırlayabilir.

Ultrasonun bir yapıyı gösterememesi o yapıda hastalık olmadığı anlamına gelmez. Klinik soru yanıtlanamıyorsa hedefli ultrason, BT, MRG veya başka bir inceleme önerilebilir. Bu karar hastanın bulguları, laboratuvar sonuçları ve hekim değerlendirmesiyle birlikte verilmelidir.

Raporu okurken nelere dikkat edilir?

Raporun "Bulgular" bölümünde değerlendirilen organlar ve varsa teknik sınırlılıklar anlatılır. "Sonuç" veya "İzlenim" bölümü ise klinik açıdan önemli bulguları ve gerektiğinde takip önerisini özetler. "Görüntülenemedi" ya da "sınırlı değerlendirildi" ifadesi normal bulgu değildir; teknik kapsamı açıklar.

Radyoloji pratiğinde sonraki adımlar için tüm batın USG raporlama sistematiğini, normal tüm batın USG raporu örneğini ve tüm abdomen USG kontrol listesini birlikte inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

1. American College of Radiology, American Institute of Ultrasound in Medicine, Society for Pediatric Radiology ve Society of Radiologists in Ultrasound. Practice Parameter for the Performance of an Ultrasound Examination of the Abdomen and/or Retroperitoneum. Kaynak (yeni sekmede açılır)
2. RadiologyInfo.org. Abdominal Ultrasound. Kaynak (yeni sekmede açılır)

Klinik not: Bu içerik genel eğitim amaçlıdır. İncelemenin kapsamı, hazırlığı ve olası takip adımları için sevk eden hekim ile görüntüleme merkezinin hastaya özel talimatları esas alınmalıdır.