ACR TI-RADS Nasıl Kullanılır?
ACR TI-RADS, tiroid nodüllerini ultrason özelliklerine göre standart biçimde tarif etmek, malignite şüphesini kategorize etmek ve boyuta bağlı biyopsi/takip eşiklerini tutarlı uygulamak için kullanılan bir puanlama sistemidir. Sistem beş görüntüleme başlığındaki puanları toplar: kompozisyon, ekojenite, şekil, sınır ve ekojen odaklar.
Bu yazı eğitim amaçlıdır. Hasta yönetimi için güncel ACR dokümanı, klinik durum, önceki incelemeler ve kurum protokolü esas alınmalıdır.
ACR TI-RADS rapora ne kazandırır?
Tiroid nodülleri sık görülür ve büyük bölümü benigndir. Raporda yalnızca “hipoekoik nodül” gibi tek bir özellik yazıldığında klinisyen nodülün toplam riskini ve sonraki adımı değerlendirmekte zorlanabilir. ACR TI-RADS, nodülün farklı radyologlar tarafından benzer terimlerle tanımlanmasını ve önerilerin daha tutarlı verilmesini sağlar.
Sistem üç işi birbirinden ayırır:
- Nodülün standart terminolojiyle tarif edilmesi
- Görüntüleme özelliklerine karşılık gelen puanların verilmesi
- Toplam puan ve nodül boyutuna göre önerinin oluşturulması
Kategori, patoloji tanısı değildir. “TR5” ifadesi maligniteyi kesinleştirmez; görüntüleme özelliklerinin yüksek şüphe düzeyinde olduğunu belirtir.
Puanlamaya başlamadan önce
Önce bunun gerçekten ayrı bir nodül olduğundan emin olun. Psödonodüler tiroidit alanları, yalnızca heterojen parankim ve belirgin nodül oluşturmayan odaklar gereksiz puanlamaya yol açabilir. Nodülü üç ortogonal boyutta ölçün ve en büyük çapı kaydedin. Önceki inceleme varsa aynı düzlem ve benzer kaliper yerleşimiyle karşılaştırın.
1. Kompozisyonu belirleyin
Kompozisyon, nodülün kistik ve solid bileşen oranını tanımlar. ACR puanlamasında genel yaklaşım şöyledir:
- Tamamen ya da tama yakın kistik nodül: 0 puan
- Spongiform nodül: 0 puan
- Mikst kistik-solid nodül: 1 puan
- Solid ya da tama yakın solid nodül: 2 puan
Spongiform demek, birkaç küçük kistik alan görmek değildir. Nodülün baskın bölümünün çok sayıda küçük kistik boşluktan oluşması gerekir. Mikst nodülde ekojenite puanını belirlerken solid bileşeni esas alın.
2. Ekojeniteyi solid bileşene göre değerlendirin
Ekojenite, çevre tiroid parankimi ve gerektiğinde strap kaslarıyla karşılaştırılır:
- Anekoik: 0 puan
- Hiperekoik veya izoekoik: 1 puan
- Hipoekoik: 2 puan
- Çok hipoekoik: 3 puan
“Çok hipoekoik” tanımı için nodülün strap kaslarından daha düşük ekojenitede olması beklenir. Kazanç ayarları ve tiroidit zeminindeki yaygın parankim hipoekojenitesi değerlendirmeyi etkileyebilir.
3. Şekli transvers görüntüde değerlendirin
- Genişliği yüksekliğinden fazla olan şekil: 0 puan
- Yüksekliği genişliğinden fazla olan şekil: 3 puan
Bu özellik transvers düzlemde, ses demetine paralel ve dik ölçümlerle değerlendirilir. Hafif oblik kaliper yerleşimi yanlış biçimde “taller-than-wide” sonucuna yol açabilir.
4. Sınırı doğru adlandırın
- Düzgün: 0 puan
- Belirsiz: 0 puan
- Lobüle veya düzensiz: 2 puan
- Ekstratiroidal yayılım: 3 puan
Belirsiz sınır ile düzensiz sınır aynı şey değildir. Belirsiz sınırda nodül-parankim geçişi seçilemez; düzensiz sınırda ise çentiklenme, keskin açılar veya spiküle uzanımlar vardır. Ekstratiroidal uzanım yalnızca kapsüle temas anlamına gelmez; komşu dokulara belirgin invazyon bulgusu aranır.
5. Ekojen odakların tamamını ekleyin
Bu başlıkta uygun olan birden fazla özellik birlikte puanlanabilir:
- Yok veya büyük kuyruklu yıldız artefaktı: 0 puan
- Makrokalsifikasyon: 1 puan
- Periferik/rim kalsifikasyon: 2 puan
- Punktat ekojen odak: 3 puan
Küçük kuyruklu yıldız artefaktı gösterebilen kolloid odakları ile gerçek punktat ekojen odakları ayırmak önemlidir. Nodül içindeki tüm parlak odakları otomatik olarak “mikrokalsifikasyon” diye adlandırmak yanlış pozitif puanlamayı artırır.
Toplam puanı kategoriye çevirin
| Toplam puan | ACR TI-RADS kategorisi | Kısa anlamı |
|---|
| 0 | TR1 | Benign |
|---|
| 2 | TR2 | Şüpheli değil |
|---|
| 3 | TR3 | Hafif şüpheli |
|---|
| 4–6 | TR4 | Orta derecede şüpheli |
|---|
| 7 ve üzeri | TR5 | Yüksek derecede şüpheli |
|---|
ACR'nin yayımladığı değerlendirme çizelgesinde biyopsi eşikleri özetle TR3 için 2,5 cm, TR4 için 1,5 cm ve TR5 için 1,0 cm olarak verilir. Ultrason takip eşikleri daha düşüktür: TR3 için 1,5 cm, TR4 için 1,0 cm, TR5 için 0,5 cm. TR1 ve TR2 için rutin FNA önerilmez. Bu eşikler otomatik karar yerine geçmez; yaş, semptom, risk öyküsü, lenf nodları, önceki sitoloji ve klinik bağlam ayrıca değerlendirilir.
Örnek hesaplama
Bulgular: Sağ lob orta kesimde 16 × 12 × 11 mm, solid, hipoekoik, genişliği yüksekliğinden fazla, düzgün sınırlı, punktat ekojen odak içermeyen nodül.
- Kompozisyon: solid → 2
- Ekojenite: hipoekoik → 2
- Şekil: genişliği fazla → 0
- Sınır: düzgün → 0
- Ekojen odak: yok → 0
- Toplam: 4 puan → TR4
En büyük çap 1,6 cm olduğundan nodül TR4 için FNA eşiğini karşılar. Öneriyi yine de resmî eşikler ve klinik bağlamla birlikte değerlendirin.
Rapor örneği
Sağ tiroid lobu orta kesimde 16 × 12 × 11 mm boyutlu, solid, hipoekoik, transvers planda genişliği yüksekliğinden fazla, düzgün sınırlı ve şüpheli ekojen odak içermeyen nodül izlenmiştir. ACR TI-RADS puanı 4 olup TR4 kategorisindedir. Boyut kriteri doğrultusunda US eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi değerlendirilmesi önerilir.
Raporun içinde yalnızca “TR4” yazmak yeterli değildir. Özellikleri açıkça yazmak, hem puanın denetlenebilmesini hem de takipte değişen bileşenin anlaşılmasını sağlar.
Birden fazla nodül varsa
Her nodülü ayrıntılı biçimde rapora eklemek okunabilirliği bozabilir. ACR yaklaşımında en yüksek puanlı ve yönetimi etkileyecek nodüllere öncelik verilir. En büyük nodül her zaman en şüpheli nodül değildir. Takip veya biyopsi gerektiren nodülleri numaralandırıp taraf ve yerleşim bilgisini açıkça yazmak, hem raporu hem de takibi kolaylaştırır.
Asistanların sık yaptığı hatalar
1. Mikst nodülün tamamına göre ekojenite vermek
Ekojeniteyi solid bileşene göre belirleyin.
2. Belirsiz sınırı düzensiz sınır gibi puanlamak
Belirsizlik tek başına düzensizlik değildir.
3. Her parlak odağı punktat ekojen odak saymak
Kolloid artefaktı, makrokalsifikasyon ve gerçek punktat odak ayrımını yapın.
4. Kategori ile yönetim önerisini karıştırmak
Aynı TR kategorisindeki iki nodül, boyutları farklıysa farklı öneri alabilir.
5. Daha önce biyopsi yapılmış nodülü yalnızca TI-RADS ile yönetmek
ACR TI-RADS, önceki sitoloji sonucu olan nodüllerin tüm yönetimini tek başına tanımlamaz. Sitoloji, klinik kılavuzlar ve önceki sonuçlar birlikte kullanılmalıdır.
İş istasyonu kontrol listesi
Raporu onaylamadan önce şu beş soruyu sorun:
- Nodülü üç boyutta ve doğru düzlemde ölçtüm mü?
- Mikst nodülde solid bileşeni esas aldım mı?
- “Belirsiz” ile “düzensiz” sınırı ayırdım mı?
- Ekojen odakların birden fazlasını gerekiyorsa birlikte puanladım mı?
- Kategori, boyut ve öneri birbiriyle uyumlu mu?
Sık sorulan sorular
TR4 kanser demek midir?
Hayır. TR4, ultrason özelliklerinin orta derecede şüpheli olduğunu belirtir. Kesin tanı değildir.
Nodül küçülmüşse kategori düşer mi?
Kategori temel olarak morfolojik özelliklere dayanır. Boyut değişimi takip kararını etkileyebilir ancak morfoloji yeniden değerlendirilmeden kategori otomatik düşürülmemelidir.
Servikal lenf nodları TI-RADS puanına eklenir mi?
Hayır. Şüpheli servikal lenf nodları ayrı değerlendirilir ve hasta yönetimini önemli ölçüde etkileyebilir.
Kaynaklar
- American College of Radiology. Thyroid Imaging Reporting and Data System (TI-RADS). Kaynak (yeni sekmede açılır)
- American College of Radiology. ACR TI-RADS Assessment Categories. Kaynak (yeni sekmede açılır)
- Tessler FN, Middleton WD, Grant EG, et al. ACR Thyroid Imaging, Reporting and Data System (TI-RADS): White Paper of the ACR TI-RADS Committee. J Am Coll Radiol. 2017;14(5):587–595.
- American College of Radiology. ACR TI-RADS FAQ. Kaynak (yeni sekmede açılır)