Diz, El Bileği ve Ayak Bileği Grafileri: Normal Rapor ve Kırık Örnekleri

Önce gerçekten çekilmiş incelemeyi tanımlayın

Ekstremite grafisi raporu tarafı ve çekilen pozisyonları belirtir, varsa önceki görüntülerle karşılaştırır, incelenen kemik ve eklemlerin dizilimini tanımlar ve klinik soruyu yanıtlar. Pozisyon sayısı ve türü kurum ile endikasyona göre değişebilir. Şablonun çekilmemiş bir görüntüyü varmış gibi göstermemesi için eldeki pozisyonları yazın.

Aşağıdaki örnekler kurgusal eğitim olgularıdır. Yeniden kullanılabilir rapor çerçevesindeki köşeli parantezler doldurulacak alanlardır; otomatik olarak bulgu kabul edilmemelidir.

Eksiksiz normal rapor çerçeveleri

Diz grafileri

İnceleme: [Sağ/sol] diz grafileri, [sayı] pozisyon: [çekilen pozisyonları listeleyin].

Karşılaştırma: [Önceki inceleme ve tarih / Mevcut değil.]

Bulgular: Dizilimin korunduğu görülmektedir. Akut kırık veya fokal kemik lezyonu saptanmamıştır. Eklem aralıkları [korunmuştur / kompartman bazında tanımlayın]. Mevcut pozisyonlarda belirgin eklem efüzyonu izlenmemektedir. Görüntülenen yumuşak dokular olağandır.

Sonuç: [Sağ/sol] dizde akut kemik patolojisi saptanmamıştır.

El bileği grafileri

İnceleme: [Sağ/sol] el bileği grafileri, [sayı] pozisyon: [çekilen pozisyonları listeleyin].

Karşılaştırma: [Önceki inceleme ve tarih / Mevcut değil.]

Bulgular: Karpal dizilim korunmuştur. Akut kırık veya çıkık saptanmamıştır. Eklem aralıkları korunmuştur. Görüntülenen yumuşak dokular olağandır.

Sonuç: [Sağ/sol] el bileğinde akut kemik patolojisi saptanmamıştır.

Ayak bileği grafileri

İnceleme: [Sağ/sol] ayak bileği grafileri, [sayı] pozisyon: [çekilen pozisyonları listeleyin].

Karşılaştırma: [Önceki inceleme ve tarih / Mevcut değil.]

Bulgular: Ayak bileği dizilimi ve mortis uyumu korunmuştur. Akut kırık veya fokal kemik lezyonu saptanmamıştır. Belirgin eklem efüzyonu izlenmemektedir. Görüntülenen yumuşak dokular olağandır.

Sonuç: [Sağ/sol] ayak bileğinde akut kemik patolojisi saptanmamıştır.

Negatif ifadeleri yalnızca ilgili anatomi görüntülendiyse ve yeterince değerlendirilebildiyse bırakın. İnceleme iki pozisyonla sınırlıysa, rotasyonluysa, atel veya cihaz nedeniyle örtülüyorsa ya da odaklanan alanı içermiyorsa bunu belirtin ve sonuç cümlesini incelemenin kapsamına göre daraltın.

Tamamlanmış normal rapor örnekleri

Normal diz

İnceleme: Sağ dizin dört pozisyonlu grafileri (AP, lateral, tünel ve patella aksiyel).

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Dizilimin korunduğu görülmektedir. Eklem aralıkları korunmuştur. Akut kırık veya fokal kemik lezyonu saptanmamıştır. Belirgin eklem efüzyonu izlenmemektedir.

Sonuç: Sağ dizde akut kemik patolojisi saptanmamıştır.

Normal el bileği

İnceleme: Sol el bileğinin üç pozisyonlu grafileri (PA, oblik ve lateral).

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Karpal dizilim korunmuştur. Akut kırık veya çıkık saptanmamıştır. Eklem aralıkları korunmuştur.

Sonuç: Sol el bileğinde akut kemik patolojisi saptanmamıştır.

Normal ayak bileği

İnceleme: Sağ ayak bileğinin üç pozisyonlu grafileri (AP, mortis ve lateral).

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Ayak bileği dizilimi ve mortis uyumu korunmuştur. Akut kırık veya fokal kemik lezyonu saptanmamıştır. Belirgin eklem efüzyonu izlenmemektedir.

Sonuç: Sağ ayak bileğinde akut kemik patolojisi saptanmamıştır.

Kırık tanımlama kontrol listesi

Görülen ve klinik soruyla ilgili ayrıntıları yazın:

• Yer ve taraf: kemik, segment ve taraf.
• Patern: transvers, oblik, spiral, parçalı, impakte veya açıkça seçilebilen başka bir morfoloji.
• Uzanım: ekstraartiküler veya intraartiküler; görülebiliyorsa tutulan eklem yüzünü belirtin.
• Dizilim: ilgili ve güvenilir biçimde değerlendirilebilen deplasman, açılanma, translasyon, rotasyon, kısalma ve impaksiyon.
• Eşlik eden bulgular: eklem dizilimi, çıkık, ek kırık, efüzyon ve görüntülenen yumuşak doku şişliği.
• Karşılaştırma ve sınırlar: bulgunun yeni, değişmemiş ya da mevcut pozisyonlarda sınırlı değerlendirildiğini belirtin.

Her kırığı gereksiz ayrıntıyla doldurmayın. Görüntülerin göstermediği stabilite, bağ bütünlüğü veya kesin kırık konfigürasyonu hakkında çıkarım yapmayın. Grafiler negatif ya da kuşkulu olsa da klinik endişe sürüyorsa, ilgili klinik yola göre ek görüntüleme gerekebilir; okült yaralanmanın dışlandığını ileri sürmeden grafi kısıtlılığını belirtin.

Kurgusal kırık örnekleri

Diz: lateral tibia platosu kırığı

Olgu: Kurgusal bir erişkin düşme sonrası değerlendirilmiştir. Dört diz pozisyonu mevcuttur. Örnek; eklem yüzü tutulumu ve efüzyon dahil eksiksiz raporlamayı gösterir.

İnceleme: Sol dizin dört pozisyonlu grafileri (AP, lateral, tünel ve patella aksiyel).

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Lateral tibia platosunda eklem yüzünde yaklaşık 2 mm çökme oluşturan hafif çökme kırığı izlenmektedir. Orta derecede eklem efüzyonu mevcuttur. Çıkık saptanmamıştır.

Sonuç: Orta derecede eklem efüzyonunun eşlik ettiği lateral tibia platosunda hafif çökme oluşturan intraartiküler kırık.

Çökme ölçümünü yalnızca mevcut pozisyonlarda güvenilir biçimde değerlendirebiliyorsanız yazın. Bu grafi raporu, kırık paterninin veya yumuşak doku yaralanmasının tümüyle dışlandığı anlamına gelmez.

El bileği: distal radius kırığı

Olgu: Kurgusal bir erişkin açık el üzerine düşmüştür. Üç standart el bileği pozisyonunda distal radius kırığı görülmektedir.

İnceleme: Sağ el bileğinin üç pozisyonlu grafileri (PA, oblik ve lateral).

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Distal radius metafizinde hafif dorsal açılanmalı ve minimal deplase transvers ekstraartiküler kırık izlenmektedir. Radiokarpal dizilim korunmuştur. Ek kırık saptanmamıştır.

Sonuç: Hafif açılanmalı, minimal deplase ekstraartiküler distal radius kırığı.

Kırık ekleme uzanıyorsa uzanımı belirtin; eklem yüzündeki basamaklanma veya aralığı yalnızca görülebildiğinde tanımlayın. Varsa eşlik eden ulnar stiloid kırığını veya distal radioulnar eklem dizilim bozukluğunu da bildirin.

Ayak bileği: distal fibula kırığı

Olgu: Kurgusal bir erişkin ayak bileğini burkmuştur. Sindesmoz düzeyindeki kırığı gösteren mortis pozisyonu çekilmiştir.

İnceleme: Sol ayak bileğinin üç pozisyonlu grafileri (AP, mortis ve lateral).

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Distal fibulada sindesmoz düzeyinde yaklaşık 2 mm lateral deplasman gösteren oblik kırık mevcuttur. Mevcut pozisyonlarda ayak bileği mortis uyumu korunmuştur. Başka akut kırık saptanmamıştır.

Sonuç: Sindesmoz düzeyinde minimal deplase distal fibula kırığı. Çekilen pozisyonlarda ayak bileği mortis uyumu korunmuştur.

Mortis uyumunu görüntülendiği biçimde tanımlayın; gerekli değerlendirme yapılmadan rutin, yük verilmeyen grafilerde yaralanmayı “stabil” olarak nitelemeyin.

Sınırlı veya negatif incelemeler

Odaklanmış el bileği hassasiyeti, kırık görülmemesi

İnceleme: Sağ el bileğinin üç pozisyonlu grafileri.

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Akut kırık veya çıkık saptanmamıştır. Karpal dizilim korunmuştur.

Sonuç: Akut kemik patolojisi saptanmamıştır. Fokal klinik endişe sürüyorsa, başlangıç grafilerinde okült kırık görülmeyebileceğinden ek görüntüleme düşünülebilir.

Bu ifade yalnızca ilgili klinik öykü biliniyorsa ve yerel klinik yol takip görüntülemesini destekliyorsa kullanılmalıdır. Negatif grafi her türlü okült kırığı dışlamaz.

Görüntü alanının eksik olması

Görüntüler hassasiyet alanını kapsamıyorsa veya gerekli pozisyon çekilemediyse kısıtlılığı açıkça yazın. İnceleme klinik soruyu yanıtlamıyorsa genel bir “normal” sonuç vermeyin.

Hızlı raporlama kontrol listesi

• Tarafı, hasta ve istem bilgilerini, endikasyonu ve gerçekten çekilen pozisyonları doğrulayın.
• Önce dizilimi, ardından görüntülenen kemikleri sistematik biçimde inceleyin.
• Görüntülenen eklemleri, eklem aralıklarını ve eklem yüzlerini değerlendirin.
• Kırık, çıkık, fokal lezyon, efüzyon ve ilgili yumuşak doku bulgularını araştırın.
• Önceki görüntü varsa karşılaştırın; kronik ve akut bulguları ayırın.
• Kırıkta yer, patern, eklem uzanımı, deplasman/açılanma ve dizilimi açıklayın.
• Görüntü kalitesi veya kapsama kısıtlılığını belirtin; sonucu bu sınırlar içinde tutun.

Sık ifade hataları

Bir bölge örtülüyorsa veya yalnızca kısmen görüntülendiyse “kırık yoktur” ifadesi fazla genel kalabilir. İlgili eklem ve pozisyonlar yeterli değilken “dizilim normaldir” demeyin. Diz lateral görüntüsü yoksa veya tanısal değilse “eklem efüzyonu yoktur” ifadesini kullanmayın. Mortis pozisyonu çekilmediyse ayak bileği mortisinin uyumlu olduğunu bildirmeyin.

Görüleni şüphe edilenden ayırın. Bir saydam çizgi besleyici kanal mı yoksa deplase olmayan kırık mı diye belirsizse, bu belirsizliği ve ilgili karşılaştırma ya da takip seçeneğini belirtin. Grafi projeksiyonel bir incelemedir; ince eklem yüzü çökmesi, trabeküler yaralanma ve bazı okült kırıklar klinik olarak gerekliyse başka bir yöntemle incelenebilir.

Kaynaklar

• American College of Radiology, Society for Pediatric Radiology ve Society of Skeletal Radiology. Practice Parameter for the Performance of Radiography of the Extremities, 2023’te revize edilmiştir (yeni sekmede açılır).
• American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria: Acute Trauma to the Knee (yeni sekmede açılır).
• American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria: Acute Hand and Wrist Trauma (yeni sekmede açılır).
• American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria: Acute Trauma to the Ankle (yeni sekmede açılır).

Klinik not: Örnekler eğitim amaçlı ve kurgusaldır. Rapor metnini gerçek görüntülere, pozisyonlara, hasta yaşına, endikasyona ve yerel protokole göre uyarlayın.