2024 McDonald Kriterleri: Multipl Sklerozda MRG ve Paraklinik Güncellemeler

2024 McDonald kriterlerinde multipl skleroz tanısına yönelik MRG bölgeleri, santral ven bulgusu, paramanyetik kenar lezyonları ve BOS biyobelirteçlerine odaklanan pratik bir radyoloji özeti.

Tanım

• Her yaşta ve tüm klinik formlarda multipl skleroz tanısına yönelik güncellenmiş bir çerçevedir.
• Özgüllüğü artırmak ve daha erken tanıya olanak sağlamak için MRG ve paraklinik biyobelirteçleri öne çıkarır.

Temel Tanısal Kavramlar

• Mekânda yayılım: Beş bölgenin en az ikisinde lezyon bulunması
• Periventriküler
• Kortikal veya jukstakortikal
• Spinal kord
• İnfratentoryal
• Optik sinir: yeni beşinci bölge
• Zamanda yayılım: Her tanısal yolda zorunlu değildir; hangi durumda aranmayacağı 2024 kriterlerinin bütünü ve klinik bağlamla belirlenir.

Görüntülemede Öne Çıkan Güncellemeler

Beşinci Bölge Olarak Optik Sinir

• Optik sinir tutulumu yağ baskılı orbital MRG, optik koherens tomografi veya görsel uyarılmış potansiyellerle gösterilebilir.
• Optik koherens tomografide retinal sinir lifi tabakasında en az 6 µm incelme veya VEP’de P100 latansında uzama destekleyici olabilir.
• Unilateral veya bilateral optik nörit ile subklinik optik sinir hasarının değerlendirilmesine katkı sağlar.

Santral Ven Bulgusu

• Santral ven içeren en az altı lezyon, tanısal özgüllüğü belirgin biçimde artırır.
• T2 ve duyarlılık ağırlıklı görüntülemeyi kullanan 3 T veya 7 T MRG’de daha iyi değerlendirilir.
• Multipl sklerozun küçük damar hastalığı ve migrenden ayrılmasına yardımcı olur.

Paramanyetik Kenar Lezyonları

• Duyarlılık ağırlıklı görüntülemede demir içeren kenarla çevrili kronik aktif plaklardır.
• En az bir paramanyetik kenar lezyonunun; mekânda yayılım ve zamanda yayılım veya BOS pozitifliğiyle birlikte bulunması tanıyı destekler.

BOS Biyobelirteçleri

• Oligoklonal bantlar ile kappa serbest hafif zincirleri alternatif biyobelirteçler olarak kullanılabilir.
• Kappa serbest hafif zincir indeksi kantitatif bir seçenek sunar; laboratuvarın doğrulanmış yöntem ve eşik değeriyle yorumlanmalıdır.

Pediatrik Multipl Skleroz

• Aynı bütünleşik kriterler çocuklarda da uygulanır.
• Lezyonların en az %50’sinde santral ven bulgusu bulunması multipl sklerozu güçlü biçimde destekler.
• On iki yaşın altındaki çocuklarda MOG antikoru ilişkili hastalığı dışlamak için MOG-IgG testi düşünülmelidir.

İleri Yaş ve Eşlik Eden Hastalıklar

• Elli yaş ve üzerinde migren, küçük damar hastalığı ve otoimmün taklitçiler nedeniyle yanlış tanı riski artar.
• Bu grupta tanının BOS pozitifliği, “select-6” santral ven kuralı veya spinal kord lezyonuyla desteklenmesi önerilir.

Radyolojik İzole Sendrom

• Klinik belirti olmadan, multipl skleroz paterninde tesadüfen saptanan T2 lezyonlarıdır.
• Mekânda yayılıma; zamanda yayılım, BOS pozitifliği veya santral ven “select-6” kuralından biri eşlik ederse multipl skleroz tanısı gündeme gelebilir.
• Olguların yaklaşık yarısı on yıl içinde klinik multipl skleroza ilerleyebilir.

Birleşik Çerçeve

• Ataklarla seyreden ve progresif multipl skleroz aynı kriterlerle değerlendirilebilir.
• Progresif başlangıçlı hastalıkta en az iki spinal kord lezyonu mekânda yayılım için yeterli olabilir.

Radyolog İçin Temel Mesajlar

• Optik sinir beşinci bölgedir; gerekli olgularda orbital protokol MRG’ye eklenmelidir.
• Mekânda yayılım artık beş anatomik bölgeyi kapsar.
• Zamanda yayılım her durumda zorunlu değildir.
• Santral ven bulgusu ve paramanyetik kenar lezyonları yüksek özgüllük sağlayan tanısal ipuçlarıdır.
• Kappa serbest hafif zincirleri modern bir BOS biyobelirteci seçeneğidir.
• İleri yaşta tanı spinal MRG, BOS veya santral ven bulgusuyla desteklenmelidir.

Pratik Kontrol Listesi

• Beyin ve spinal MRG yapın; gerektiğinde orbital protokol ekleyin.
• Santral ven bulgusunu ve paramanyetik kenar lezyonlarını değerlendirin.
• Optik sinir lezyonlarını ve retinal incelmeyi nicel olarak ele alın.
• Oligoklonal bant veya kappa serbest hafif zincirleri için BOS korelasyonu önerin.
• Küçük damar hastalığı, NMOSD ve MOGAD gibi taklitçiler hakkında yorum yapın.

Özet cümle: 2024 McDonald yaklaşımı; MRG odaklı, biyobelirteçlerle desteklenen, farklı hasta gruplarına uygulanabilen ve erken tanıyı özgüllükle dengelemeyi amaçlayan bir çerçevedir.