Sinüs BT Raporu: Normal İnceleme ve Rinosinüzit Örnekleri

Rutin kontrastsız sinüs BT rapor çerçevesi

Bu çerçeve, çoğunlukla sinonazal inflamatuvar değişiklikleri değerlendirmek için çekilen erişkin rutin kontrastsız paranazal sinüs BT’si içindir. Kapsam ve teknik alanlarını gerçek incelemeye göre düzenleyin. Tümör, invaziv enfeksiyon, orbital veya intrakraniyal komplikasyon ya da ameliyat öncesi özel bir soru farklı protokol ve odaklı değerlendirme gerektirebilir.

İnceleme: [Aksiyel çekim ve koronal/sagittal rekonstrüksiyonlar / gerçek tekniği belirtin] ile kontrastsız paranazal sinüs BT’si.

Karşılaştırma: [GG AA YYYY tarihli önceki sinüs BT / Mevcut değil.]

Bulgular: Frontal, etmoid, maksiller ve sfenoid sinüsler [açık / ayrı ayrı tanımlayın]. [Mukozal kalınlaşma, sıvı veya opasifikasyon varsa tarafı, sinüsü ve yaygınlığını belirtin.] [Sağ/sol] ostiomeatal kompleks [açıktır/tıkalıdır]. Frontal resesler ve sfenoetmoidal resesler [açıktır/tanımlayın]. [Yeterince görüntüleniyorsa nazal kaviteyi, septumu, konkaları, ilgili kemik anatomisini ve orbitanın ya da intrakraniyal yapıların görüntülenen bölümündeki bulguları tanımlayın.]

Sonuç:
1. [Anlamlı sinonazal opasifikasyon yok / Dağılımı ve drenaj yollarının tutulumunu tanımlayın.]
2. [Varsa ilgili anatomik varyant, komplikasyon veya kısıtlılık.]

Normal ifadeleri varsayılan olarak bırakmayın. Yalnızca inceleme alanına giren ve yeterince değerlendirilen yapıları bildirin. Rutin kontrastsız sinüs BT’si anatomi ve mukozal bulguları gösterir; tek başına akut veya kronik rinosinüzitin klinik tanısını koymaz.

Klinik soruyu ve protokol kapsamını doğrulayın

BT’nin yanıtlaması gereken görüntüleme sorusunu klinik endikasyon belirler. Rutin sinüs BT’si, orbital ya da intrakraniyal komplikasyon, invaziv fungal hastalık veya sinonazal kitle şüphesinin değerlendirilmesinin yerini tutmaz. ACR Uygunluk Kriterleri bu durumları birbirinden ayırır: BT ve MR’nin rolleri tamamlayıcıdır; MR, olası orbital veya intrakraniyal yayılımı ve tümörün yumuşak doku kapsamını değerlendirmede daha ayrıntılıdır. İstek kitle, komplikasyon, BOS kaçağı veya cerrahi planlama ile ilgiliyse çekim tekniği ve kapsamının bu soruya yanıt verip vermediğini kontrol edin.

Yorumlamadan önce şunları doğrulayın:

• İnceleme rutin kontrastsız sinüs BT’si mi, navigasyon/ameliyat öncesi inceleme mi, yoksa kontrastlı değerlendirme mi?
• Frontal sinüsler, etmoid hava hücreleri, maksiller sinüsler ve sfenoid sinüsler incelemeye dahil mi?
• Aksiyel görüntülere ek olarak yararlı koronal ve sagittal rekonstrüksiyonlar mevcut mu?
• Dental restorasyonlar, hareket veya başka artefaktlar değerlendirmeyi kısıtlıyor mu?
• Önceki görüntüleme veya sinonazal cerrahi öyküsü var mı?
• Soru inflamatuvar hastalık, olası kitle, komplikasyon veya planlanan işlem için anatomi mi?

Sistematik inceleme: sinüsler ve drenaj yolları

1. Frontal sinüsler ve frontal resesler

Her frontal sinüste mukozal kalınlaşma, sıvı, kısmi ya da tam opasifikasyon ve asimetri olup olmadığını inceleyin. Görülebildiği ölçüde frontal resesi değerlendirin. Mevcut görüntülerde izlenemeyen bir drenaj yolunu açık olarak tanımlamayın.

2. Etmoid hava hücreleri

Anterior ve posterior etmoid hücreleri ayrı değerlendirin. Değişikliğin fokal ya da yaygın olduğunu ve etmoid labirentin kısmen veya tamamen opasifiye olup olmadığını belirtin. İnce kemik septalar ile komşu kafa tabanı ve orbital duvarlar, inceleme ameliyat planlaması için yapılıyorsa önem taşıyabilir.

3. Maksiller sinüsler ve ostiomeatal kompleksler

Tek ya da çift taraflı mukozal kalınlaşmayı, sıvı düzeylerini, retansiyon kistlerini ve opasifikasyonun yaygınlığını tanımlayın. Her iki taraftaki infundibulumları ve ostiomeatal kompleksleri inceleyin. Klinik açıdan uygunsa maksiller sinüs tabanlarını ve görüntülenen dişleri olası odontojenik ilişki açısından değerlendirin; destekleyici bulgu olmadan dental kaynak varsaymayın.

4. Sfenoid sinüsler ve sfenoetmoidal resesler

Her sfenoid sinüste mukozal değişiklik, sıvı, opasifikasyon ve asimetriyi değerlendirin. Görülebildiğinde sfenoetmoidal resesleri tanımlayın. Kafa tabanı yakınında kitle veya komplikasyon sorusu varsa rutin incelemenin yumuşak doku uzanımını değerlendirmede yetersiz kalabileceğini belirtin.

5. Nazal kavite ve komşu yapılar

Nazal septumu, konkaları, nazal kaviteyi ve görüntülenen nazofarenksi inceleyin. Özellikle cerrahi planlama için çekilen incelemede, endikasyonla ilgili anatomik varyantlardan söz edin. Varsa kemik yeniden şekillenmesini, erozyonu veya dehisansı tanımlayın. Tek başına anatomik varyant, semptomların nedeni olduğunu göstermez.

Eksiksiz normal örnek

Kurgusal eğitim olgusu: Kalıcı nazal yakınmaları olan erişkinde rutin kontrastsız sinüs BT’si çekilmiştir. İnceleme teknik olarak yeterlidir ve anlamlı sinüs opasifikasyonu göstermemektedir.

İnceleme: Aksiyel çekim ve koronal-sagittal rekonstrüksiyonlarla kontrastsız paranazal sinüs BT’si.

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Frontal, etmoid, maksiller ve sfenoid sinüsler anlamlı mukozal kalınlaşma veya sıvı olmaksızın havalıdır. Ostiomeatal kompleksler, frontal resesler ve sfenoetmoidal resesler açıktır. Nazal septum orta hatta yakındır. Fokal sinonazal kitle veya destrüktif kemik değişikliği saptanmamıştır. Görüntülenen orbital içerikler olağandır.

Sonuç: Paranazal sinüslerde anlamlı opasifikasyon yoktur.

Orbitayla ilgili son cümleyi yalnızca bu yapılar incelemeye dahil edilmiş ve yeterince değerlendirilebilmişse kullanın. Bu normal görüntüleme örneği semptomlara dayalı klinik tanıyı dışlamaz.

Kurgusal inflamatuvar bulgu örnekleri

Minimal maksiller mukozal kalınlaşma

Olgu: Kurgusal erişkinde sağ maksiller sinüs tabanında ince mukozal kalınlaşma vardır. Diğer sinüsler açıktır ve drenaj yolları açıktır.

İnceleme: Koronal rekonstrüksiyonlarla kontrastsız paranazal sinüs BT’si.

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Sağ maksiller sinüs tabanında minimal mukozal kalınlaşma. Diğer paranazal sinüsler açıktır. Ostiomeatal kompleksler açıktır.

Sonuç: Sağ maksiller sinüste minimal mukozal kalınlaşma. Obstrüktif sinüs opasifikasyonu yoktur.

Hafif mukozal kalınlaşma tanımlayıcı bir bulgudur; tek başına bakteriyel sinüzit veya kronik rinosinüzit olarak adlandırılmamalıdır.

Sıvı düzeyinin eşlik ettiği çoklu sinüs değişikliği

Olgu: Kurgusal erişkinde her iki maksiller ve anterior etmoid sinüste mukozal kalınlaşma, bilateral ostiomeatal tıkanıklık ve sol maksiller sinüste sıvı düzeyi vardır.

İnceleme: Koronal rekonstrüksiyonlarla kontrastsız paranazal sinüs BT’si.

Karşılaştırma: Yok.

Bulgular: Her iki maksiller sinüs ve anterior etmoid hava hücrelerinde mukozal kalınlaşma ve her iki ostiomeatal komplekste tıkanıklık mevcuttur. Sol maksiller sinüste sıvı düzeyi izlenmektedir. Frontal ve sfenoid sinüsler açıktır.

Sonuç: Bilateral ostiomeatal tıkanıklığın eşlik ettiği bilateral maksiller ve anterior etmoid mukozal hastalık. Sol maksiller sinüste sıvı düzeyi mevcuttur; semptom süresi ve klinik bulgularla korelasyon önerilir.

Dağılım ve sıvı düzeyi uygun klinik bağlamda inflamatuvar hastalıkla görülebilir; ancak yalnızca BT semptom süresini belirleyemez ve klinik sendrom tanısı koymaz.

İsteğe bağlı Lund–Mackay skoru

Yerel uygulamada sayısal yaygınlık skoru kullanılıyorsa Lund–Mackay sistemi her tarafı ayrı puanlar: maksiller, anterior etmoid, posterior etmoid, sfenoid ve frontal sinüslerin her biri 0 (açık), 1 (kısmi opasifikasyon) veya 2 (tam opasifikasyon) olarak puanlanır; ostiomeatal kompleks 0 (tıkanıklık yok) veya 2 (tıkalı) olarak puanlanır. Her taraf için en yüksek değer 12, toplam en yüksek değer 24’tür. Skoru anatomik tanıma ek olarak verin; tek başına tanı veya rapor yerine kullanmayın.

Raporlama kontrol listesi ve kısıtlılıklar

• İncelemeyi, kontrast durumunu, kapsamı ve mevcut rekonstrüksiyonları belirtin.
• Önceki görüntülerle karşılaştırın; yorumu etkileyen cerrahiyi veya artefaktı yazın.
• Beş çift sinüs grubunu ve ilgili drenaj yollarını gözden geçirin.
• Mukozal kalınlaşma, sıvı veya opasifikasyonun tarafını ve yaygınlığını tanımlayın.
• Görülebildiğinde ostiomeatal kompleksleri, frontal ve sfenoetmoidal resesleri değerlendirin.
• Nazal kaviteyi, kemik duvarları ve inceleme kapsamındaki komşu yapıları gözden geçirin.
• Görüntüleme bulgularını akut veya kronik rinosinüzit klinik tanısından ayrı tutun.
• Kitle, invaziv enfeksiyon ya da orbital/intrakraniyal komplikasyon şüphesinde rutin kontrastsız BT’nin soruyu yanıtlamaya uygun olup olmadığını belirtin.

Mukozal kalınlaşma, retansiyon kisti ve kısmi opasifikasyon aynı bulgu değildir ve hiçbiri tek başına klinik tanıyla eşdeğer değildir. Hafif mukozal kalınlaşmayı aktif enfeksiyonla eş tutmayın; her anatomik varyantı semptom nedeni olarak tanımlamayın. Rutin kontrastsız BT’nin yumuşak doku karakterizasyonu sınırlıdır; kitle veya komplikasyon şüphesinde ACR yolu kontrastlı BT, MR ya da her ikisini gerektirebilir. Görüntü alanı dışındaki yapılar hakkında koşulsuz ifade kullanmayın.

Kaynaklar

• American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria® Sinonasal Disease: 2021 Update. Journal of the American College of Radiology. 2022. doi:10.1016/j.jacr.2022.02.011 (yeni sekmede açılır).
• American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria® Sinonasal Disease, tam metin (yeni sekmede açılır).
• Lund VJ, Mackay IS. Staging in rhinosinusitis. Rhinology. 1993;31:183–184. PubMed kaydı (yeni sekmede açılır) · Özgün makale PDF’si (yeni sekmede açılır).

Klinik not: Örnekler eğitim amaçlıdır. Raporu gerçek çekime, endikasyona, görüntülere ve yerel protokole göre düzenleyin.