Renal Kolik BT Raporu: Negatif İnceleme ve Taş Örnekleri

Renal kolik BT raporunda kapsamı önce belirtin

BT KUB, böbrekleri, üreterleri ve mesaneyi kapsayan taş araştırma incelemesini anlatır; burada KUB, direkt grafi değil, üriner sistem BT kapsamıdır. Tipik taş protokolü kontrastsızdır. Bu yazı, özellikle erişkinlerde akut yan ağrısı nedeniyle çekilmiş kontrastsız incelemeyi raporlama üzerine odaklanır.

Görüntüleme yolu yaşa, gebelik olasılığına, önceki incelemelere ve yerel protokole göre değişebilir. EAU 2026 kılavuzu akut yan ağrıda başlangıçta ultrasonu, gerekli olduğunda tanıyı doğrulamak için kontrastsız BT’yi önerir; ACR’nin 2023 ölçütlerinde kontrastsız abdomen-pelvis BT, şüpheli üriner taş için genellikle uygun bir ilk incelemedir. Bu nedenle rapor şablonuna başlamadan önce gerçekten çekilen protokolü ve inceleme kapsamını kaydedin.

Klinik güvenlik notu: Kontrastsız BT taşların yerini ve çevresindeki tıkanma bulgularını gösterebilir; böbrek perfüzyonunu, kontrastlanmayı veya tüm yumuşak doku patolojilerini aynı güvenle değerlendirmez. Şablon, incelemede görülmeyen yapılar için negatiflik oluşturmaz.

Rapor öncesi kısa kontrol

• Endikasyon ve taraf; taş öyküsü ve varsa önceki inceleme
• Çekim kapsamı, kontrast durumu, doz yaklaşımı ve görüntü kalitesi
• Her taşın böbrekte, üreterde veya mesanede olduğu anatomik yer
• Klinik olarak yararlıysa taş sayısı ve en uzun çapı; ölçüm eksenini yerel uygulamaya göre tutarlı kullanın
• Hidronefroz, üreter genişlemesi ve periüreterik/perinefrik değişiklikler
• Her iki böbrek ve üreter; mesane ve inceleme alanındaki alternatif bulgular
• Bulguların klinik soruyu yanıtlayıp yanıtlamadığı ve gerekiyorsa acil iletişim

Düzenlenebilir tam rapor iskeleti

Aşağıdaki iskelette köşeli parantez içlerini incelemeye göre doldurun; görülmeyen bulguları otomatik olarak negatif bırakmayın.

İnceleme: [Düşük doz / rutin doz] kontrastsız abdomen-pelvis BT (üriner sistem/BT KUB).

Endikasyon: [Yan ağrısı, hematüri veya diğer klinik soru].
Karşılaştırma: [Tarih ve önceki inceleme / karşılaştırma yok].

Teknik: [Tarama kapsamı ve rekonstrüksiyonlar]. İntravenöz kontrast verilmemiştir. [Hareket, vücut habitusu veya başka bir nedenle değerlendirme kısıtlıysa belirtin.]

Bulgular: Her iki böbrek boyut ve kontur olarak [ ]. Sağ/sol böbrekte [taş yok / sayısı, yeri ve en uzun çapı]. Sağ/sol üreter boyunca [taş yok / taşın yeri ve ölçümü]. [Hidronefroz ve üreter genişlemesi yok / derecesi ve tarafı]. Perinefrik ve periüreterik yağlı dokular [ ]. Mesane [ ]. İnceleme alanında klinik açıdan önemli ek bulgu [ ].

Sonuç:
1. [Taşın yeri ve ölçümü ile tıkanma bulgusu / taş veya obstrüksiyon saptanmadı].
2. [Varsa klinik soruyla ilişkili alternatif bulgu veya teknik sınırlılık].

Örnek 1 — taş veya obstrüksiyon göstermeyen inceleme

Kurgu olgudur. “Normal” ifadesi yalnızca değerlendirilebilen kapsam için kullanılmalıdır.

İnceleme: Düşük doz kontrastsız abdomen-pelvis BT.

Endikasyon: Sağ yan ağrısı, renal kolik şüphesi.
Karşılaştırma: Önceki inceleme yok.

Teknik: Diyafram kubbelerinden mesane tabanına kadar kontrastsız ince kesitli BT; koronal ve sagittal reformasyonlar incelendi. Değerlendirme tanısal kalitededir.

Bulgular: Böbreklerde, üreterlerde veya mesanede kalkül saptanmamıştır. Hidroüreteronefroz yoktur. Perinefrik yağ planları korunmuştur. Görüntülenen abdomen ve pelviste sağ yan ağrısını açıklayan akut bir bulgu izlenmemiştir.

Sonuç:
1. Üriner sistemde kalkül veya obstrüksiyon bulgusu saptanmamıştır.
2. Görüntülenen alanda sağ yan ağrısını açıklayan akut bir BT bulgusu yoktur.

Kontrastsız bir incelemede “başka hiçbir hastalık yoktur” gibi geniş bir sonuç yazmayın. Klinik şüphe sürüyorsa, bu incelemenin sınırlı yumuşak doku değerlendirmesini açıkça ifade edin.

Örnek 2 — distal üreter taşı ve hafif obstrüksiyon

Kurgu olgudur; taş ölçümü ve anatomik konum tüm dillerde aynıdır.

İnceleme: Düşük doz kontrastsız abdomen-pelvis BT.

Endikasyon: Sol renal kolik.
Karşılaştırma: Önceki inceleme yok.

Teknik: Diyafram kubbelerinden mesane tabanına kadar kontrastsız ince kesitli BT; koronal ve sagittal reformasyonlar incelendi.

Bulgular: Sol distal üreterde, üreterovezikal bileşkenin yaklaşık 2 cm proksimalinde 4 × 3 mm kalkül izlenmektedir. Hafif sol hidroüreteronefroz ve komşu periüreterik yağlı dokuda hafif çizgilenme vardır. Sol böbrekte ek kalkül saptanmamıştır. Sağ üriner sistemde taş veya genişleme yoktur. Perinefrik koleksiyon ya da görüntülenen alanda ek akut bulgu izlenmemiştir.

Sonuç:
1. Sol distal üreterde 4 × 3 mm kalkül ve hafif sol hidroüreteronefroz.

Sonuç cümlesinde önce taşı, ardından tarafı ve tıkanma bulgusunu verin. Sadece “üreter taşı” yazmak, klinik ekibin konumu ve eşlik eden genişlemeyi yeniden bulmasını gerektirir.

Taş ve obstrüksiyon bulgularını nasıl anlatmalı?

• Konum: Taşın hangi böbrek kaliksinde/pelvisinde veya üreterin hangi bölümünde olduğunu belirtin. Distal üreter için mesaneye göre ilişkisi ve üreterovezikal bileşkeye yakınlığı yararlı olabilir.
• Boyut: En uzun çapı milimetre cinsinden verin. Çok eksenli ölçüm kullanıyorsanız hangi boyutların raporlandığını tutarlı biçimde belirtin. EAU, taş boyutunu doğrusal ölçüm üzerinden ele alır; hacim ölçümü her raporda standart değildir.
• Tıkanma: Hidroüreter ve hidronefrozun varlığını ve tarafını yazın. Ödem, yağlı doku çizgilenmesi veya perinefrik sıvı gibi eşlik eden işaretleri uygun olduğunda ekleyin; tek başına özgül olmayan bir bulguyu kesin obstrüksiyon derecesi gibi sunmayın.
• Birden fazla taş: Her klinik açıdan önemli taşı ayrı konumlandırın. Böbrek taş yükü ile obstrüksiyona neden olan üreter taşını birbirine karıştırmayın.
• Alternatif neden: Taş görülmediğinde inceleme alanını ve kontrastsız protokolü hatırlayarak ağrıyı açıklayabilecek belirgin alternatif bulguları arayın.

Sık görülen raporlama hataları ve sınırlar

Taşın en uzun çapı ile hidronefrozun derecesi aynı bilgi değildir. Ayrıca küçük bir böbrek taşı, üreterdeki geçici bir tıkanmanın kanıtı olmayabilir. Taş saptanmadığında, normal üreter kalibresini belirterek sonucu somutlaştırın; kontrastsız BT’nin sınırları dışındaki patolojileri dışladığınızı ileri sürmeyin.

Düşük doz, hareket, büyük vücut habitusu, kısmi kapsama ve çok küçük taşlar saptanabilirliği etkileyebilir. Çekim alanı böbrekleri veya mesaneyi tamamen içermiyorsa bunu yazın. Gebelikte, çocuklarda ve tekrarlayan inceleme gerektiren durumlarda görüntüleme seçimi ayrı, hasta özelinde bir yol izlemelidir.

İmza öncesi kontrol listesi

• Taşın bulunduğu taraf ve anatomik bölüm belli mi?
• Ölçüm milimetreyle ve tutarlı eksende verildi mi?
• Obstrüksiyon işaretleri taşla doğru tarafta eşleştirildi mi?
• Mesane, karşı böbrek/üreter ve önemli alternatif bulgular değerlendirildi mi?
• Kontrastsız protokolün sınırı bulgular ve sonuçla uyumlu mu?
• Sonuç, taşı ve klinik olarak önemli tıkanmayı ilk sırada söylüyor mu?

İlgili kaynaklar

• European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis (2026) — akut yan ağrıda görüntüleme, kontrastsız BT ve taş boyutu/konumu. Kılavuz (yeni sekmede açılır)
• American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria®: Acute Onset Flank Pain–Suspicion of Stone Disease (Revised 2023). Kılavuz (yeni sekmede açılır)
• Abdomen-Pelvis BT Raporlama Kontrol Listesi
• Radyoloji Asistanının İlk Nöbet Çalışma Paketi

Eğitim notu: Örnekler kurgu olup hasta verisi içermez. Bu metin hasta özelinde değerlendirme, güncel kılavuzlar, yerel protokol veya uzman görüşünün yerini tutmaz.