Üriner Sistem Ultrason Raporu: Böbrek, Mesane ve Rezidü İdrar

Böbrek ve mesane ultrasonu: kapsam ve tam rapor örneği

Böbrek ve mesane ultrason raporu; hangi yapıların incelendiğini, görüntü kalitesini ve hangi ölçümlerin alındığını açıkça belirtmelidir. Odaklı böbrek incelemesi, üriner sistemin tam ultrasonu ve yatak başı ultrason aynı kapsama sahip değildir. Bu rehber, tanısal böbrek ve mesane incelemesini ele alır; gerçek isteme ve yerel protokole göre uyarlayın.

Üriner sistemin tam incelemesi yapılıyorsa mümkün olduğunda her iki böbreği uzun ve kısa eksenlerde, mesaneyi de dolu halde değerlendirin. Her iki böbreğin uzunluğunu, korteks görünümünü ve toplayıcı sistemleri kaydedin. Genişlemiş üreter segmentleri görülüyorsa tanımlayın. İşeme sonrası rezidü (PVR) istenmiş ve ölçülmüşse işeme öncesi mesane hacmini, işeme sonrası rezidüyü ve ölçüm koşullarını belirtin. Böbrek uzunluğu ve korteks kalınlığı yaşa, vücut yapısına, tekniğe ve klinik ortama göre değişir; tek bir eşik yerine yerel referans uygulamasını kullanın.

Normal böbrek ve mesane ultrason raporu

Kurgusal eğitim örneği. Ölçümler rapor düzenini göstermek içindir; evrensel normal sınırlar değildir. Bu örnekte tanısal incelemenin yeterli yapıldığı, işeme öncesi ve sonrası görüntülerin alındığı varsayılır.

İnceleme: Böbrek ve mesane ultrasonografisi.

Endikasyon: [Yan ağrısı, hematüri, tekrarlayan üriner enfeksiyon veya mesanenin tam boşalmaması gibi klinik soru.]

Karşılaştırma: [Tarih ve modalite veya karşılaştırılabilir önceki inceleme yok.]

Teknik ve kısıtlılıklar: Her iki böbreğin ve mesanenin uzunlamasına ve transvers düzlemlerde gri ölçekli ultrasonografisi. [Endikasyona göre renkli Doppler / üreter jetleri / işeme sonrası görüntüler] alınmıştır. [Vücut yapısı, barsak gazı, ağrı, yetersiz mesane doluluğu veya hasta pozisyonuna bağlı kısıtlılığı belirtin.]

Bulgular:
Sağ böbrek: Uzunlamasına uzunluğu [ ] cm. [Kontur, korteks kalınlığı ve ekojenitesi, toplayıcı sistem, taş, fokal lezyon ve perirenal alan.]

Sol böbrek: Uzunlamasına uzunluğu [ ] cm. [Kontur, korteks kalınlığı ve ekojenitesi, toplayıcı sistem, taş, fokal lezyon ve perirenal alan.]

Üreterler: [Görülebilen genişleme yok / görülebilen geniş segmenti tanımlayın; distal üreterler görüntülenemeyebilir.]

Mesane: [Distansiyon düzeyi.] [Duvarı ve lümeni tanımlayın; fokal lezyon veya hareketli içerik olup olmadığını belirtin.] İşeme öncesi hacim: ölçüldüyse [ ] mL. İşeme sonrası rezidü: ölçüldüyse [ ] mL.

Prostat veya komşu pelvik yapılar: [Yalnızca inceleme kapsamındaysa ve yeterince görüntülendiyse ölçün ve tanımlayın.]

Sonuç:
1. [Hidronefroz veya ilgili üriner sistem bulgusu yok / temel bulguyu açıklayın.]
2. [Ölçüldüyse rezidü idrar ve ölçüm koşulları.]
3. [Klinik olarak uygunsa ilgili kısıtlılık veya sonraki değerlendirme.]

İnceleme: Böbrek ve mesane ultrasonografisi.

Endikasyon: Tekrarlayan alt üriner sistem belirtileri ve mesane boşalmasının değerlendirilmesi.

Karşılaştırma: Mevcut önceki inceleme yok.

Teknik: Her iki böbrek ve mesanenin uzunlamasına ve transvers düzlemlerde tanısal gri ölçekli ultrasonografisi. İşeme öncesi ve hemen sonrası mesane görüntüleri alınmıştır. İnceleme teknik açıdan yeterlidir.

Bulgular:
Sağ böbrek 10,8 cm, sol böbrek uzunlamasına 10,6 cm ölçülür. Her iki böbreğin konturu ve korteks görünümü korunmuştur. Toplayıcı sistem genişlemesi, akustik gölgelenme oluşturan kalkül veya fokal renal lezyon izlenmemiştir. Perirenal koleksiyon yoktur. Üreterlerin görüntülenebilen kesimleri geniş değildir.

Mesane işeme öncesinde yeterince distandüdür; duvar konturu düzgündür ve fokal intraluminal lezyon yoktur. İşeme öncesi hacim yaklaşık 310 mL'dir. İşeme sonrası rezidü yaklaşık 32 mL'dir. Prostat bu incelemeye dahil değildir.

Sonuç:
1. Hidronefroz veya fokal renal anormallik saptanmamıştır.
2. İşeme hemen sonrasında ölçülen rezidü idrar hacmi yaklaşık 32 mL'dir.

Normal örnekteki ölçümler böbrek boyutu veya rezidü için evrensel referans aralığı oluşturmaz. Ölçümleri hastanın yaşı, vücut yapısı, endikasyonu, ölçüm zamanı ve yerel uygulamayla birlikte yorumlayın.

Sistematik değerlendirme kontrol listesi

Böbrekler

• Tarafı doğrulayın ve her böbreğin maksimum uzunlamasına uzunluğunu kaydedin.
• Konturu, korteks görünümünü ve kalınlığını, görülebildiği ölçüde kortikomedüller ayrımı, renal sinüsü, toplayıcı sistemi ve perirenal dokuları değerlendirin.
• Hidronefroz veya toplayıcı sistem genişlemesi olup olmadığını yazın; tarafı ve yayılımı belirtin.
• Taş şüphesinde tarafı, yerleşimi, ölçülebiliyorsa boyutu, akustik gölge veya varsa twinkling artefaktını ve eşlik eden genişlemeyi tarif edin. Ultrason küçük taşı veya üreter taşını göstermeyebilir.
• Fokal lezyonda yerleşim, boyut, kistik veya solid görünüm, iç eko, duvar, septa, kalsifikasyon ve çekildiyse Doppler bulgularını açıklayın. Standart gri ölçekli ultrasonografide Bosniak kategorisi vermeyin.
• Ekojeniteyi karaciğer veya dalakla karşılaştırıyorsanız hangi dokuyla karşılaştırdığınızı belirtin; incelemenin tüm batını içermeyebileceğini göz önünde bulundurun.

Üreterler ve mesane

• Üreterin tüm seyri çoğunlukla görüntülenemez. Görülebilen segmenti ve geniş olup olmadığını tarif edin; kısa bir segmentten tüm üreterin normal olduğu sonucunu çıkarmayın.
• Mesane doluluğunu, duvar konturunu, lümeni, fokal lezyonu, hareketli içeriği ve klinik soruyla ilgiliyse görülebilen üreter jetlerini değerlendirin.
• Az dolu mesane değerlendirmeyi kısıtlayabilir ve duvarı belirgin gösterebilir. Duvar kalınlaşması demek yerine doluluğa bağlı kısıtlılığı belirtin.
• PVR istenmişse işeme sonrasında ölçüm alın ve kaydedin. Her ikisi de ölçüldüyse işeme öncesi ve sonrası hacimleri yazın; ölçümü etkileyen kateterizasyon veya diğer koşulları belirtin.
• Prostat veya komşu yapıları yalnızca istemde yer alıyor ve yeterince görüntüleniyorsa ölçün. Böbrek-mesane USG otomatik olarak tam pelvik inceleme değildir.

Teknik, karşılaştırma ve sınırlar

• Gerçekte yapılan incelemeye göre böbrek, böbrek-mesane veya tam üriner sistem ultrasonografisi olarak adlandırın.
• Mesane doluluğu, hastanın işeyebilmesi, pozisyonu ve incelemenin sınırlı olup olmadığı gibi önemli koşulları belirtin.
• Önceki inceleme varsa böbrek boyutu, toplayıcı sistem genişlemesi, kist ve mesane rezidüsünü karşılaştırın.
• Renkli Doppler veya ek tekniği yalnızca çekildiyse ve konuyla ilgiliyse belirtin; yapılmayan Doppler incelemesini ima etmeyin.
• Sonucu klinik soruya ve gözlenen bulgulara odaklayın.

Seçilmiş anormal örnekler

Kurgusal örnek: toplayıcı sistem genişlemesi

Sağ renal pelvis ve santral kaliksler hafif geniştir. Görüntülenebilen böbrek veya proksimal üreterde akustik gölgelenme oluşturan kalkül saptanmamıştır. Distal sağ üreter görüntülenememiştir. Sol toplayıcı sistem geniş değildir.
Sonuç: Hafif sağ hidronefroz. Bu incelemede tıkayıcı neden gösterilememiştir; distal sağ üreter görüntülenememiştir.

Bu ifade, genişlemeyi bildirir ancak neden ileri sürmez veya görülmeyen bir üreter taşını dışlamaz.

Kurgusal örnek: obstrüksiyon yapmayan kalkül

Sol böbrek alt polde 6 mm çapında, ekojen ve posterior akustik gölgelenme oluşturan odak izlenmiştir. Sol toplayıcı sistemde genişleme yoktur.
Sonuç: Hidronefrozun eşlik etmediği, sol alt polde 6 mm renal kalkül.

Görünüm destekliyorsa kalkül terimini kullanın. Odak belirsizse kesin taş demek yerine görünümü ve kısıtlılığı tarif edin.

Kurgusal örnek: basit kist görünümü

Sağ böbrek üst polde 2,1 cm boyutunda, ince düzgün duvarlı, anekoik ve posterior akustik güçlenme gösteren lezyon izlenmiştir. Çekilen Doppler görüntülerinde iç vaskülarite saptanmamıştır.
Sonuç: Basit kist görünümünde sağ renal lezyon.

Bu örnek, ultrasonografide klasik basit kist görünümünü tanımlar. Kompleks lezyon veya yeterince karakterize edilemeyen kitle, gerektiğinde kontrastlı renal protokol BT, MR ya da yerel uygulamaya uygun başka bir inceleme ile değerlendirilmelidir. Standart ultrason tek başına Bosniak v2019 sınıflamasını desteklemez.

Kurgusal örnek: mesane değerlendirmesi sınırlı

Mesane yeterince dolu değildir; duvar ve lümen değerlendirmesi sınırlıdır. Güvenilir işeme sonrası rezidü ölçümü alınamamıştır.
Sonuç: Yetersiz distansiyon nedeniyle mesane değerlendirmesi sınırlıdır. İşeme sonrası rezidü ölçülmemiştir.

Sık görülen ifade hataları

• Kısmen görüntülenen böbreği normal saymak: Görüntülenemeyen böbrek veya bölgeyi ve bunun incelemeye etkisini belirtin.
• Yalnızca ekojeniteye bakarak taş demek: Akustik gölge, yerleşim, çekildiyse Doppler bulgusu ve eşlik eden genişleme yorumu destekleyebilir. Ultrason küçük ve üreter taşları için sınırlıdır.
• Mesane doluluğunu belirtmeden duvar kalınlığı yazmak: Yetersiz dolu mesane duvar değerlendirmesini sınırlar.
• Zamanlamayı belirtmeden PVR vermek: Ölçümün işeme sonrasında alındığını yazın ve hacmi kaydedin; yorum için yerel protokolü kullanın.
• Tek bir böbrek uzunluğu eşiğini “normal” kabul etmek: Uzunluk hasta ve ölçüm bağlamına bağlıdır. Değeri yazın ve uygun biçimde karşılaştırın.
• Böbrek-mesane USG'yi tüm batın incelemesi gibi sunmak: Gerçek inceleme kapsamı dışındaki organlar için negatif bulgu yazmayın.
• Standart ultrasonda Bosniak kategorisi vermek: Bosniak v2019, BT/MR kistik renal kitle sınıflamasıdır. Sınıflama gerekiyorsa uygun kesitsel inceleme kullanın.

Organ bazlı tüm batın ultrasonu için normal tüm batın USG rapor örneğine, ölçümlerin bağlamı için abdominal ultrason ölçümleri ve organ bazlı raporlamaya bakın.

Kaynaklar

• American Institute of Ultrasound in Medicine. AIUM Practice Parameter for the Performance of an Ultrasound Examination of the Abdomen and/or Retroperitoneum, 2026 Revision. Journal of Ultrasound in Medicine. Makale (yeni sekmede açılır)
• American College of Radiology, American Institute of Ultrasound in Medicine, Society for Pediatric Radiology ve Society of Radiologists in Ultrasound. Practice Parameter for the Performance of an Ultrasound Examination of the Abdomen and/or Retroperitoneum. 2021'de revize edilmiştir. Belge (yeni sekmede açılır)

Eğitim notu: Bu yazı raporlama desteğidir; gerçek zamanlı görüntü incelemesinin, uygun inceleme protokolünün veya hastaya özgü yorumun yerini tutmaz.