Baş-Boyun BT Anjiyografi Raporu: İnme ve Karotis Bulguları

Baş-boyun BT anjiyografi rapor çerçevesi

Baş-boyun BT anjiyografi (BTA) raporu, incelemenin kapsamını ve değerlendirilen damarları açıkça göstermelidir. Aort arkı ve büyük damar çıkışlarını, servikal karotis ve vertebral arterleri, intrakraniyal dolaşımı ise yalnızca görüntülendiği ve yeterli kontrastlandığı ölçüde değerlendirin. Akut inme incelemesinde büyük damar oklüzyonunu, kesin segmentini, distal dolumu ve eşlik eden servikal lezyonu sonuç bölümünde öne çıkarın. BTA; ayrıca çekilen kontrastsız kraniyal BT'nin veya perfüzyon incelemesinin yerini tutmaz.

Aşağıdaki çerçeveyi incelemeye göre düzenleyin. Çekilmeyen bölümleri çıkarın, değerlendirilemeyen anatomik yapıyı belirtin.

Endikasyon: [Akut fokal nörolojik bulgu / inme şüphesi / diğer klinik soru]
Karşılaştırma: [Varsa tarih ve inceleme]
Teknik: İntravenöz kontrast madde sonrası baş-boyun BT anjiyografi. [Yerel protokole göre kapsam, bolus zamanlaması ve rekonstrüksiyonlar.] [Varsa hareket, dental çizgi artefaktı, venöz kontaminasyon veya diğer sınırlılık.]

Bulgular:
Aort arkı ve büyük damar çıkışları: [Ark yapısı, açıklık ve anlamlı darlık.]
Sağ karotis sistemi: [Ana karotis arter, bifürkasyon, proksimal/distal internal karotis arter ve eksternal karotis arter. Plağı ve darlığı tanımlayın; ölçülen ekstrakraniyal İKA darlığının yöntemini belirtin.]
Sol karotis sistemi: [Aynı değerlendirme.]
Vertebral arterler: [Çıkışlar, servikal seyir, belirginse dominans ve vertebrobaziler bileşkeye kadar açıklık.]
İntrakraniyal dolaşım: [İntrakraniyal İKA'lar, anterior ve orta serebral arterler, vertebrobaziler sistem ve posterior serebral arterler. Oklüzyon, darlık, anevrizma veya ilgili bulgunun damarını ve segmentini belirtin.]
Görüntü alanına giren diğer bulgular: [Yalnızca inceleme kapsamındaki bulgular.]

Sonuç:
1. [En acil damar bulgusu; taraf ve kesin segment.]
2. [Diğer anlamlı darlık, diseksiyon, anevrizma veya varyant.]
3. [Güven düzeyini etkileyen önemli teknik sınırlılık.]

Kritik bulgu iletişimi: [Yerel politikaya göre bildirilen bulgu, alıcı, yöntem ve saat; iletişimin alındığını belgelendirin.]

Görüntü kapsamı ve kalite kontrolü

Damarları incelemeden önce taramanın hedeflenen ark-tepe kapsamını içerdiğini ve arteriyel kontrastlanmanın yeterli olduğunu doğrulayın. Kaynak görüntüleri çok düzlemli ve maksimum yoğunluk projeksiyonlarıyla birlikte inceleyin; MIP görüntüleri damar devamlılığını gösterebilir, ancak kalsifiye plağı veya küçük lezyonları gizleyebilir. Hareket, dental materyale bağlı çizgilenme, uygun olmayan kontrast zamanlaması, venöz kontaminasyon veya eksik kapsamı belirtin. Bir segment değerlendirilemiyorsa bunu açıkça yazın; genel olarak “darlık yok” ya da “damarlar açık” demeyin.

Akut inmede kurumun yerleşik görüntüleme yolunu izleyin ve isteğe bağlı son işlemelerin zaman duyarlı bakımı geciktirmesine izin vermeyin. ASNR/ACR/SNIS ortak bildirisi, inme görüntüleme stratejilerinde damar görüntülemenin yerini açıklar; BTA'ya eşlik edecek incelemeler kurumun yoluna göre belirlenir.

Sistematik damar değerlendirmesi

• Ark ve çıkışlar: Aort arkı yapısını; görüntüleniyorsa brakiyosefalik, sol ana karotis ve sol subklavyen arter çıkışlarını kontrol edin.
• Servikal karotisler: Her ana karotis arteri bifürkasyondan internal karotis arter boyunca takip edin. Plağın yerini ve yararlıysa yapısını, en dar rezidüel lümeni, distal referans segmenti ve eşlik eden başka bir darlığı tanımlayın. Ekstrakraniyal İKA darlığı yüzdeyle verilecekse NASCET gibi ölçüm yöntemini belirtin; görüntü kalitesinin desteklediğinden fazla kesinlik iddia etmeyin.
• Vertebral arterler: Her iki arteri çıkışından vertebrobaziler bileşkeye kadar izleyin. Darlık, oklüzyon, diseksiyon veya anlamlı varyantta tarafı ve segmenti yazın.
• İntrakraniyal arterler: İntrakraniyal İKA, ACA, MCA, vertebral arterler, baziler arter ve PCA'ları değerlendirin. Oklüzyon varsa damarı ve segmentini; görülebiliyorsa distal dolumu ve kollateral dolumu belirtin.
• Sonuç ve iletişim: Akut oklüzyon veya zaman duyarlı diğer bulguyu ilk sıraya koyun. İletişim ayrıntılarını belirlenmiş alana yazın ve kurumun kapalı döngü bildirim politikasını izleyin.

Olgu örneği: eşlik eden karotis darlığıyla akut oklüzyon

Kurgusal eğitim olgusu. Aşağıdaki bulgular eğitim amacıyla oluşturulmuştur; gerçek bir hastayı tanımlamaz.

Endikasyon: Ani başlayan sağ taraf güçsüzlüğü ve afazi.
Karşılaştırma: BTA öncesinde çekilmiş kontrastsız kraniyal BT.
Teknik: İntravenöz kontrast sonrası baş-boyun BT anjiyografi. Kapsam aort arkından verteks düzeyine kadar uzanıyor. Aksiyel kaynak, çok düzlemli ve maksimum yoğunluk projeksiyon görüntüleri değerlendirildi. Kafa tabanı düzeyinde hafif hareket mevcut.

Bulgular:
Aort arkı ve büyük damar çıkışları açık. Sol karotis bulbunda, sol internal karotis arter proksimalinde NASCET yöntemine göre yaklaşık %70 darlık oluşturan mikst plak izleniyor. Sağ karotis sistemi belirgin darlık olmaksızın açık. Her iki vertebral arter baziler artere kadar açık.
Sol orta serebral arter M1 segmentinde ani sonlanma ve oklüzyon izleniyor; distal dallar sınırlı doluyor. İntrakraniyal anevrizma saptanmıyor. Kafa tabanındaki hafif hareket oklüzyon değerlendirmesini engellemiyor.

Sonuç:
1. Akut sol orta serebral arter M1 segmenti oklüzyonu.
2. Sol internal karotis arter proksimalinde NASCET yöntemine göre yaklaşık %70 darlık.

Kritik bulgu iletişimi: [Ad/birim], [yöntem] ile [saat]'te bilgilendirildi; alındı bilgisi kurum politikasına göre kaydedildi.

Sonuç bölümünü oklüzyonla başlatın ve kesin damar segmentini yazın. Karotis bulbusu teknik nedenle yeterli değerlendirilemiyorsa sayısal tahmini kaldırın; bunun yerine sınırlılığı ve güven düzeyini açıklayın. Diseksiyon şüphesinde etkilenen segmenti ve intimal flep ya da incelerek daralma gibi görülen bulguları tanımlayın; BTA'da gösterilmeyen mural hematomu varmış gibi bildirmeyin.

Sık görülen ifade ve kapsam hataları

• Kapsam dışında kalan veya artefaktla örtülen damarı normal kabul etmeyin.
• Ölçüm yöntemini ve referans anatomiyi belirtmeden karotis stenoz yüzdesi vermeyin. BTA/MRA'daki NASCET ölçümü, Doppler hız kriterlerinden farklıdır.
• Ekstrakraniyal karotis NASCET yüzdesini intrakraniyal darlığa uygulamayın.
• Normal BTA'yı normal beyin parankim incelemesi gibi sunmayın; ayrıca çekilen kontrastsız BT veya perfüzyon incelemesini ayrı raporlayın.
• Acil oklüzyonu yalnızca bulgularda bırakmayın. Taraf ve segmenti sonuçta belirtin, iletişimi kaydedin.
• Kalsiyum blooming artefaktı lümeni güvenilir ölçmeyi engelliyorsa plağı kesin olarak “ileri derecede stenotik” diye nitelendirmeyin.

Parankim değerlendirmesi için kontrastsız kraniyal BT raporlama kontrol listesini kullanın. Ölçüm işaretleri için BTA veya MRA'da NASCET ve ECST ölçüm rehberine, belgeleme ilkeleri için kritik radyolojik bulgu iletişimi rehberine bakın.

Kaynaklar

1. American College of Radiology, American Society of Neuroradiology ve Society for Pediatric Radiology. Practice Parameter for the Performance of Computed Tomography Angiography of the Head and Neck (2025 revizyonu). ACR belgesi (yeni sekmede açılır)
2. Wintermark M, et al. Imaging recommendations for acute stroke and transient ischemic attack patients: a joint statement by ASNR, ACR, and SNIS. AJNR Am J Neuroradiol. 2013;34:E117–E127. doi:10.3174/ajnr.A3690 (yeni sekmede açılır)
3. North American Symptomatic Carotid Endarterectomy Trial Collaborators. Beneficial effect of carotid endarterectomy in symptomatic patients with high-grade carotid stenosis. N Engl J Med. 1991;325:445–453. doi:10.1056/NEJM199108153250701 (yeni sekmede açılır)

Bu eğitim çerçevesi inceleme yeterliliğini belirlemez ve tanı koymaz. Raporu imzalamadan önce gerçek görüntülere, protokole, klinik soruya ve yerel iletişim yoluna göre uyarlayın.